Monataj arkivoj: Majo 2010

Donu al mi almenaŭ unu ŝancon

Seit 2003 rezensiere ich einmal jährlich auf Deutsch – und seit 2005 in meinen beiden Muttersprachen Deutsch und Esperanto. Bisher waren zwei Comics (2003, 2005) und fünf Musikalben (2004, 2006, 2007, 2008, 2009) dabei. Dieses Jahr geht es um einen Film!

Ekde 2003 mi recenzas unufoje jare en la germana – kaj ekde 2005 en miaj du gepatraj lingvoj la germana kaj Esperanto. Ĝis nun estis du komiksoj (2003, 2005) kaj kvin muzikalbumoj (2004, 2006, 2007, 2008, 2009). Ĉijare temas pri filmo!

Die ganze Rezension / La tuta recenzo

Ĉu vi memoras pri verda arbar’?

Hieraŭ mi jam anoncis, ke mi skribos pli detale pri la grandaj ŝanĝoj, kiujn alportis la pasintaj 12 monatoj al mia reta taglibro. Se mi komparas la situacion al tiu antaŭ unu jaro, tiam restis unu afero: La tempomanko daŭre malfaciligas regulan verkadon de enskriboj. Aliflanke mi ne sentas iun grandan “kulpon” pri tio. Mi faras multajn aliajn aferojn en mia vivo, kaj multaj havas klare pli grandan valoron por mi mem.

Tamen la teknikaj cirkonstancoj estis vaste influeblaj. Mi finfine uzis mian ŝancon, paŝo post paŝo:

Unue mi aĉetis novan komputilon. Post 8,5 jaroj, tio estas rimarkinde por informadikulo! Monatojn mi investis por informiĝi, kiun modelon elekti. Mi nur sciis, ke devus esti portebla aparato. Mi eĉ informiĝis pri la modeloj de Apple, sed tio estis granda seniluziigo. Krom la evidenta eblo, tajpi ĉie, la nova teknikaĵo ofertas plian grandan avantaĝon: Mi povas finfine senprobleme tajpi Esperanto-literojn senpene! Per la malnova maŝino tio ne eblis pro malnova operacia sistemo, kiu ankoraŭ ne plene subtenis Unikodon.

enŝovo: Mi mallonge resumu mian scion pri esperantigo de komputiloj. Mi scias, ke homoj ofte serĉas tion en la interreto, do ripeto ne malheplas:

Pri tajpado de Esperanto-literoj por aliaj komputiloj aŭ operaciaj sistemoj:

  • Ekzistas paĝoj de Bertilo Wennergren pri “Esperanto en la komputilo“. Ili kovras linukson kaj diversajn programojn (OpenOffice, WordPress, Firefox).
  • Kalle Kniivilä publikigis solvon por Mac OSX. La tekston li ankaŭ publikigis en la E@I-blogo.
  • Tie ankaŭ aperis teksto por uzantoj de Windows. La plej interesajn solvojn mi tamen trovis en la komentoj. Kaj mian propran solvon mi tie ankaŭ rakontis:

Por Windows-versioj ekde XP, ekzistas la eblo, simple mem difini klavararanĝon laŭ sia plaĉo: La senpaga programo Microsoft Keyboard Layout Editor (versio 1.4) estas tre simpla kaj kun legebla helpo eĉ. Ene de 15 minutoj (inkluzive testadon), mi tiel kreis mian propran klavararanĝon por la germana kaj Esperanto. Bone estas ke eblas konservi la labordosierojn por postaj modifoj. Krome per la programo facile kreeblas instaliloj. Aldone mi eltrovis ke la instaliloj ankaŭ servas por malinstalado de la klavararanĝoj. Kiu ne havas la tempon aŭ paciencon por fari tion, por tiu ekzistas pretaj aranĝoj elŝuteblaj el la reto. Ekde Windows Vista, laŭdire eĉ eblas mem difini la duliteran mallongigon por la ŝanĝado de klavararanĝoj. Tiel eblus nomi la novan “EO”.

Kombine kun OpenOffice, mi nun havas programon, kiu subtenas Esperanto-literojn, kune kun la eblo, tajpi ilin rapide – grava kondiĉo por skribi pli ofte en Esperanto!

Due mi (preskaŭ) komplete ciferecigis mian diskokolekton. Dum multaj jaroj, la grandan demandon “Ĉu dosieroj aŭ diskoj?” mi respondis per “40 diskoj sufiĉas“. Sed reale tio iĝis ĉiam pli malpraktika. Krome la manko de komputilo ĉiam pli ĝenis, ĉar mi ĉiam devis fari paperajn noticojn, kiujn mi poste devis hejme pene entajpi – sen la eblo, fari redemandojn al la homoj. Tio aparte bremsis mian projekton de publika kantaro por Esperantujo, sed ankaŭ evoluigadon de kantotekstoj. Post la aĉetado de la nova komputilo, mi pasigis du monatojn per la ciferecigo de mia KD-kolekto. Ĉiun vesperon dum laborotago devis esti kvin diskoj, kaj ĉiun semajnfinan tagon dek por fini la laboron antaŭ la Internacia Junulara Kongreso en Liberec. Kaj jam tie montriĝis la granda avantaĝo por DĴumado kaj por verkado. Cetere mi ne uzis la MP3-formaton, sed FLAC, liberan formaton sen kvalitoperdo kies kompresado estas malfarebla.

Trie mi post 12 jaroj aĉetis propran TTT-adreson. Longe mi hezitis, pago por mallonga, facile memorebla adreso. Sed finfine tio montriĝis stulta: Mi havas la monon por pagi tion (estas deca sumo) kaj mi jam ofte plendis pri tio, ke mi dependas de senpagaj ofertantoj, tiel mi interalie jam dufoje devis translokigi tion. Mia elekto estis www.kunar.eu.

Mi kontaktis la posedantojn de www.kunar.com, www.kunar.net kaj www.kunar.org, sed neniu el ili respondis. (La unuaj du TTT-ejoj estas apenaŭ en uzo, la lasta estas TTT-ejo pri libro kiu rakontas pri milita operacio en Afganujo.) La posedantino de www.kunar.de (ankaŭ ne uzata) volis certan monsumon, kiun mi je la fino taksis tro alta.

Plia grava paŝo estis instalado de WordPress. En oktobro pasintjara, mi translokigis la tutan taglibron. WordPress ofertas multan komforton, kiu pli kaj pli mankis al mi en la pasinteco.

Kompreneble restas ankoraŭ multo farenda:

  1. translokigi enhavojn de muenster.de
  2. ŝanĝi ĉiujn ligojn (de livejournal kaj muenster.de al kunar.eu)
  3. aldoni etikedojn al malnovaj enskriboj, korekti adresojn, prilabori liston de etikedoj
  4. krei aspektigon
  5. instali spamo-filtrilon
  6. ŝanĝi la lingvouzon ĉie de -io al -ujo

Ĉiam indas demandi, kial entute verki retan taglibron en Esperanto? Lastatempe mi refoje trovis malnovan argumenton. Iu ekslernanto de Esperanto plendis ke en la interreto li nur trovis enhavon pri, sed ne per aŭ por Esperanto. Laŭ li, kulturo, muziko aŭ io alia interesa en Esperanto ne videblas, ne troveblas. (Kompreneble decas demandi, kiel li serĉis: En mia reago mi nur listigis kaj priskribis la fontojn, kiujn mi mem parkere konas kaj ŝatas.) Tamen tio montras, kial estas utile, skribi pri iuj temoj, ne nur “pezaj” aferoj.

Pro tio nun finfine sekvu la muzika enhavo, kiel kutime kun porcio da melankolio. Ekde kiam mi spektis la filmon Memento la unuan fojon, mi ĉiam volis havi la DVD-n, ĉar tiu ofertas alian manieron respekti la tuton: Per speciala moduso eblas rigardi la scenojn laŭ kronologia ordo. Tio donas tute novan impreson pri la rakontaĵo – kaj ankaŭ pri la muziko.

La disko kun la sonŝpuro estas bedaŭrinde malkompleta kaj anstataŭe enhavas kelkajn kantojn, kiuj ne aperas en la filmo, sed nur estas “inspiritaj de” ĝi. Mankas la sekvaj muzikaĵoj:

  1. Monc: Generation Z
  2. Chuck Hamshaw & Mark Schmidt: Motherlode
  3. Daniela May: Ipanema Dreaming
  4. Sammy Burdson and Jean-Claude Madonne: Do the Boogaloo

Ĉe la elektronika parto de la muziko de David Julyan, mi tre ŝatas la ambjentan muzikon. Jen la du ekzemploj “Leonard and Natalie” kaj “Arriving At The Derelict – Jimmy”:

Plej facile tiu muziko kompareblas al tiu de la filmo Blade Runner (ekzemple “Blade Runner Blues”) – kiu cetere temas pri memoroj. Aliaj pecoj kun simila ŝveba aŭ reva etoso estas “Desert Suite” el la filmo “Terminator 2” kaj “Dream Window” el “Fright Night”, ambaŭ de Brad Fiedel. Same melankolie ŝajnas al mi “Light” de Hans Zimmer el la filmo “The Thin Red Line”.

Mi ne povas atendi pli longe

Mia reta taglibro aĝas unu jaron pli, do sep entute. Sed ĉifoje eblas atesti, ke kelkaj aferoj ŝanĝiĝis. Pri tio mi skribu morgaŭ.

Lastatempe mi renkontas zorgigan tendencon ĉe muzikvideoj en la interreto. Grandaj diskoeldonejoj blokas spekteblon en unuopaj landoj, precipe Germanujo. Tio egalas al balkanigo de la interreto, komparebla al la “regionaj kodoj” de DVDj kiuj permesas uzadon de DVD nur en certaj landoj. Tiu sinteno estas same anaĥronisma kiel kopiprotektado de diskoj. Reale tio ne funkcias kaj nur forpelas klientojn.

Ankaŭ mia bela U2-ludolisto iĝis viktimo de tio. La muzikvideojn, kiujn enretigis la muzika entrepreno mem, ne plu spekteblas en Germanujo. Sed al kio tio gvidas? Ĉu la uzantoj akceptas tion? Ne, ili simple serĉas la saman enhavon aliloke. Aliaj homoj enretigos la muzikvideojn – eble kun malpli bona kvalito, kun priskribo, kiun la origina artisto kaj ties diskeldonejo ne povas rekte influi. Ne validas la argumento ke “La homoj ne pagas por muziko kiun ili povas aŭskulti en la reto senpage”:

  1. Ĉiu volas sen granda peno aŭskulti muzikvideojn sendepende de la ĉirkaŭo aŭ la konkreta aparato. Kaj por tio plej taŭgas cifereca kolekto de dosieroj.
  2. Muzikvideoj vekas apetiton ĉe konsumantoj. Post ofta aŭskultado kreskas la volo, mem posedi iun kanton. Se ne estus tiel, ne havus sencon montri varbaĵon kun ligo al mendeblo de la kanto aldone al la muzikvideo, kiel jam okazas delonge, cetere ankaŭ ĉe maloficiale enretigitaj kantoj.
  3. Aliaj diskoeldonejoj kaj artistoj konscias pri la promocia valoro de muziko ĉe videoportaloj. Ili eĉ enretigas videojn, kiuj konsistas nur el bildoj, simple por havi ion en la reto. Jen nur du ekzemploj: Pet Shop Boys: Love Etc. kaj Julian Casablancas: The 11th Dimension. (Ambaŭ videoj ne plu estas spekteblaj en Germanujo pro la menciita balkanigo, sed la duan (re)enretigis la artisto mem. Muziko foje tamen venkas je la fino!)

Resume tio ĉiam montras: La muzikindustrio volas la monon de la homoj, sed ne fidas ilin. Sed tiel ne eblas havi sanan komercan rilaton. Misfido kaj suspekto ne harmonias kun libera mondo. Kaj ĉu la merkatoj ne estu relative liberaj en demokratio? Kiel la volo, kontroli la homojn, estas agordebla kun la ideo de justa ŝtato?

Tamen restas interese, kompari la diversajn versiojn de la sama kanto. U2 laŭdire malofte ludis la kanton “When I Look At The World” dum koncertoj, eĉ dum la turneo, kiu sekvis la publikigon de la albumo “All That You Can’t Leave Behind”. Jen koncerta versio el novembro 2001:

Tio sonas sufiĉe aĉe kaj amatore, se oni konas la originalon. En la interreto svarmas memfaritaj videoj de homoj, kiuj kantas aŭ muzikas antaŭ la kamerao por prezenti sian talenton al aliaj aŭ por kapti komplimentojn. Jen reludado de la gitaro parto de la sama kanto:

La gitara solo laŭdire estas iomete komplika. Sed eĉ ekzistas specialistoj ĝuste por tio:

Eblas riproĉi, ke kun sufiĉe da preparo kaj komputilaj programoj eblas ŝajnigi ĉion bona. Sed jen brila koncerto de reludgrupo:

La prezentado de la origina grupo neniel povas konkursi kun tio! Mi tiom ŝatas tiun version ke mi aldonis ĝin al la ludolisto, êc se mi origine nur volis enmeti originalojn.