Arkivoj de etikedoj: star trek

Mi scias, kion mi scias

Hodiaŭ antaŭ ekzakte dek jaroj mi komencis tiun ĉi retan taglibron. Nekredeble, kiom rapide la tempo pasis! Mi povus nun longe listigi, kiuj gravaj aferoj okazis en mia vivo (kaj ligi al la enskriboj, se mi tuŝis tiujn temojn), sed ŝajnas iom tede al mi, tiom forte kaj intense rerigardi. Nuntempe ĉefe min okupas mia nuna vivo. Grandparte daŭre validas, kion mi jam skribis dum mia naskiĝtago: Preskaŭ nenio estas en ordo en mia vivo.

La 8an de majo, mi kutime skribas pri du muzikaj temoj: U2 kaj grava sonŝpuro (el filmo kun tempovojaĝo). Ambaŭ mi jam faris antaŭ monato.

Tamen ekzistas ligo inter la hodiaüa temo kaj Star Trek, eĉ se ne rekte al la filmo “First Contact”. Jean-Luc Picard iam mem estis asimilita de la Borgoj – sed poste savita kaj rehumigita. Ne longe poste, li vizitas siajn parencojn sur la tero. Post batalo kun lia frato, revenas la memoroj kaj subite la emocioj superas lin.

Star Trek: The Next Generations – Jean-Luc Picard ploras en la epizodo „Family“

Kiam mi spektis tiun scenon kiel junulo aŭ juna plenkreskulo, ĝi ĉiam ŝajnis iomete embarasa al mi. La inteligenta kaj kapabla kapitano Picard senhalte ploras!

Hodiaŭ, kun la sperto de multaj jaroj, mi vidas la aferon en tute alia lumo: Mi pensas, ke tio estas unu el la plej fortaj momentoj el la serio, ĉar ĝi estas tiom realisma. Ĝi montras, ke Picard estas homo, kaj ke li bezonas tempon, por digesti la terurajn aferojn, kiujn li spertis. Tute prave diras lia frato, ke tio ankoraŭ okupos lin dum longa tempo kaj ke li devos lerni vivi kun ĝi. Mi mem devis longe batali kun mi mem, kiel ĝuste pritrakti miajn emociojn, kaj mi opinias, ke bona sinteno al la propraj emocioj estas unu el la plej sanaj kvalitoj de plenkreskula viro.

Tiu ŝanĝanta percepto estas bonega temo por muzika taglibro. Jam antaŭe mi skribis rekte pri muziko por plenkreskuloj. Fakte jam ekde jaroj mi havas la ideon, skribi pri albumoj aŭ kantoj, kiujn mi ne komprenis aŭ kapablis estimi kiel junulo, sed kiujn mi intertempe ege ŝatas.

En februaro 2012, mi finfine aĉetis la albumon “Graceland” de Paul Simon. Ĝi estas konsiderata klasikaĵo kaj mejlŝtono ne nur en lia verkaro, sed de popmuziko ĝenerale. Eble ĝuste pro tiu rekono mi longe rezistis, okupiĝi pri “Graceland”. Krome laŭ mia memoro la refreno de la titola kanto estis sufiĉe plata. Aliflanke mi ege ekŝatis la kanton “You Can Call Me Al“. Ĝi tuŝas la temojn, kiuj nuntempe gravas por mi. Kiom bela diferenco inter la gaja etoso de la muziko kaj la seriozeco de la teksto! Jam pro tiu unu kanto, indis aĉeti la tutan diskon. Cetere estas jubilea eldono okaze de la 25-jara datreveno de ĝia origina apero, kiu enhavas kelkajn aldonajn kantojn (fruaj aŭ alternativaj versioj de albumaj kantoj) kaj la rakonton, kiel ekestis la kanto “Graceland”. La KD-libreto enhavis longan tekston kaj tiom multajn aldonajn informojn pri la estiĝo de la muziko, ke mi dum monatoj tute ne tuŝis la diskon. Mia kutimo, bone koncentriĝi kaj legi ĉion dum la unua aŭskultado, denove malhelpis al rapida konsumado. Sed kiam mi finfine legis kaj aŭskultis ĉion, mi ege ĝuis tion, ĉar mi multe pli bone komprenis la muzikon kaj kapablis aprezi la tutan verkon. Do ŝajne mia aliro estis la ĝusta por mi.

La unua kuriozaĵo por mi estis, ke Paul Simon faris tion, kion mi mem post longa pensado trovis kiel (eblan, teorian) adekvatan stilon por mi mem. Eĉ se laŭ la enhavo ĝi estas alia, unu ekzemplo estas mia kanto “Al la liberec’“. La ideo por tiu kanto venis al mi dum la Kultura Esperanto-Festivalo (KEF) en Helsinko (Finnlando) en 2005, sen ke mi konsciis pri tio, ke ekzakte tiu koncepto jam ekzistis. Li uzas mondmuzikon, sed kantas melodie per tipa “glata” voĉo de blankulo. Li alparolas temojn (kaj problemojn), kiuj ne estas por aŭ de “la tuta mondo”, sed validaj unue en lia propra vivo kiel mezaĝa viro en okcidentindustria lando. Anstataŭ kanti pri harmonio kaj monda paco, liaj tekstoj de estas plenaj je tristeco – kaj samtempe kun melodio kaj muzika akompano, kiuj havas tute kontraŭan etoson! Tiel Paul Simon povas malferme esprimi siajn sentojn kaj sian tutan malgajecon, sed la mondo ne malakceptas tion aŭ forturnas sin, ĉar la muziko invitas al dancado kaj festado. Per la albumo, Paul Simon bonege difinis, kiun rolon blanka artisto povas transpreni, agnoskante la diversecon de la mondo, kaj samtempe tenante sian propran identecon (kaj muzikan devenon), kontribuante ĝuste per tio. La albumo estas majstroverko, ĉar ĝi funkcias je diversaj niveloj samtempe.

Krom “You Can Call Me Al”, ankaŭ la kanto “Graceland” mem mirinde bone plaĉas al mi. La forta parto certe ne estas en la refeno, sed en la gitarludado en la strofoj. Ĝi donas tre melankolian etoson – ial mi tuj devas pensi pri vojaĝo dum nokto, kaj fakte almenaŭ pri vojaĝo temas la kanto (kaj li mencias “perdi amon” en unu strofo).

Kanto, kiun mi ne konis antaŭe kaj kiu postlasis fortegan impreson, estas “I Know What I Know”. Stile ĝi ege memorigas min pri la kanto “System” de Die Ärzte, mia plej ŝatata kanto de ilia albumo “Geräusch“. Eble la teksto ne rekte redonas tion, sed por mi “I Know What I Know” esprimas la ĝeneralan rakonton de la tuta albumo. Paul Simon kantas pri blanka viro, kiu havas pli ol 30 jarojn kaj perdis ĉiun certecon en sia vivo.

Li ne plu scias, kiu li estas kaj kion fari – perdita viro kun identeco-krizo, kiu konstatas, ke en la mondo ŝajne ne estas loko por homoj kiel li. Kaj ĝuste tial tiu kanto tuŝas min tiom profunde.

Paul Simon: I Know What I Know

Vi ne scias, kion ni povas trovi

Kiel mi jam hieraŭ skribis, hodiaŭ estas interesa dato: Post ekzakte 50 jaroj, la homaro ekhavos la unuan kontakton kun eksterteruloj (laŭ la filmo „First Contact, ankaŭ konata kiel „Star Trek VIII“)!

Pri la sonŝpuro de tiu filmo mi jam skribis kelkfoje iomete. Ekzemple mi tre ŝatas, ke aperas kanto de Roy Orbison en la filmo. La titolan muzikon mi jam surmetis kiel DĴ kadre de tema muziko silvestra balo.

Fine de la pasinta jaro kaj komence de ĉi tiu, mi intense aŭskultis la kompletan sonŝpuron. Tiam mi metis apartan atenton al unuopaj pecoj. Grandan parton de la muziko verkis Jerry Goldsmith, sed kelkaj muzikaĵoj venas de lia filo Joel Goldsmith. Sur la origina eldono de la sonŝpuro aperas malmulta muziko de Joel, sed la kompleta, kiun mi akiris denove tra Intrada, finfine enhavas ĉion.

La sonŝpuro meritas detalan pritrakton en aparta enskribo, sed mi volas mencii unu pecon de Joel Goldsmith, kiu nur aperas en tiu versio kaj kiun mi ofte aŭskultis dum la pasintaj monatoj.

Joel Goldsmith: Battle Watch

Mi tre forte ligas la muzikon al la situacio, en kiu ĝi aperas en la filmo. Tial ĝi ĉiam emocie tre efikas al mi.

En la spacoŝipo Enterprise, oni aŭskultas, kiel la stelofloto estas malvenkanta en batalo kontraŭ la Borgoj

Frumatene, la 4an de aprilo

La hodiaŭa dato estas interesa pro du kialoj: Unue, post ekzakte 50 jaroj la spacoŝipo Enterprise aperos el la eĉ pli fora estonteco por batali kontraŭ la Borg (laŭ la rakonto en la filmo „First Contact“, ankaŭ konata kiel “Star Trek VIII”). La dato „4a de aprilo 2063“ eĉ rekte menciiĝas, kiel rimarkeblas en la sekva oficiala varbaĵo por la filmo (ĉe 0:56 sekundoj):

Sed la vere grava dato en tiu filmo estas unu tagon poste, do mi ne pritraktu tion jam nun. La 4a de aprilo menciiĝas ankaŭ en la kanto „Pride (In The Name Of Love)“ de U2. Tiu parto de la kantoteksto alludas al la murdo de Martin Luther King (hodiaŭ antaŭ ekzakte 45 jaroj), kvankam reale oni murdis lin vespere kaj ne „frumatene“, kiel la kanto ŝajnigas.

Tamen por mi la kanto intertempe ricevis tute alian, amuzan kromsignifon. Ĝi aperas en unu epizodo de „The Simpsons“. La refreno kantiĝas, ĝuste kiam Homer Simpsons estas batata de pluraj fortaj viroj. Ekde kiam mi spektis tion la unuan fojon, mi ĉiam ligas la kanton al tiu ironia sceno. Antaŭe fakte mi ne tiom ŝatis la kanton, sed ekde tiam tre multe!

Mi eĉ foje pripensis, traduki la kantotekston. La refreno ŝajnas sufiĉe facila afero:
„En la nom’ de am’, kio pli en la nom’ de am’?“
Sed la strofoj ŝajnas tro granda tasko por mi, do mi facilanime rezignis pluigi la laboron.

Mi certe scias, ke postulas vi honeston

Hodiaŭ estas mia 36a naskiĝdatreveno. Ekde nun la 40 estas pli proksima ol la 30. Mi povas diri tute sincere: Ne, mi ne estas malfeliĉa pri mia vivo. Mi estas profunde malfeliĉa. Nenio estas en bona ordo.

Kiam mi relegas, kion pri skribis pri normala vivo, kiu ne eblas por mi – kaj kiom klare mi vidis ĉion antaŭ jaroj, tio almenaŭ iomete trankviligas min. Mi ne trompis min mem dum la tuta tempo – mi nur forgesis bedaŭrinde, kion mi jam estis kompreninta. Pri tio mi mem kulpas.

Kiel mia vivo ŝanĝiĝis kompare al antaŭ unu jaro? Por mi estis tempo de kvazaŭ senĉesa luktado. Estas bela penso, ke modera agmaniero, serĉo de kompromiso kaj afableco estas la vojo, sed mi ĉiam nur sukcesis, kiam mi estis ekstrema, malĝentila kaj eĉ ne deviis je unu centimetro de mia pozicio.

Egoisme koncentriĝi pri mi mem alportis kelkajn malgrandajn kreivajn sukcesojn. Rilate al la resto de la vivo, preskaŭ la tutan tempon mi baraktis apud la abismo.

Eble tial lastatempe mi tre ŝatas aŭskulti la muzikon de la Klingonoj. Kiam mi skribis pri Star Trek Armada, mi supozis, ke ties muzikon por la Klingonoj verkis Jerry Goldsmith. Intertempe mi eltrovis, ke vere tiu muzikaĵo estas de Danny Pelfrey, kiu nur reuzis parteton de la “Klingona temo” de Jerry Goldsmith ĉe aliaj, pli mallongaj muzikaĵoj.

Danny Plefrey: Star Trek Armada – Klingon Music (ekde 5:30)

La “Klingona temo” aperis en diversaj “Star Trek”-filmoj, ankaŭ en First Contact. Jen ekzemple ĝi eksonas je proksimume 0:44 minutoj:

Jerry Goldsmith: Red Alert

(La aliaj du muzikaĵoj de la filmo, en kiu ĝi aperas, nomiĝas “Temporal Wake” kaj “The Dish“.)

Mi tre ŝatas la sovaĝecon kaj batalemon, kiun tiu muziko redonas.”Plej verŝajne via batalo estos vana, sed mi admiras vian kuraĝon.” Tion oni ofte povas diri pri la Klingonoj. Fiktiva popolo donas bonan konsilon al mi, kiel reale vivi. Kiu pensintus tion?

Sed mi ne volas fini enskribon, sen mencii du spertojn el mia vivo, kiujn mi konas kutime nur el filmoj, ĉar ili estas tiom fantastaj. La unua estas tri junaj virinoj, pri kiuj mi ĉiam pensis, ke ili povus esti fotomodeloj, kaj pri kiuj mi eksciis dum la jaro, ke ili vere ĉiuj tri jam estis fotomodeloj! Jes, estas tute vanta afero, sed mi ĉiam volis travivi tion. Aldoniĝas, ke ili estas inteligentaj kaj ĉarmaj.

La dua sperto estas, ke mi ne nur aŭskultas muzikon, kiu bone redonas miajn aktualajn pensojn kaj sentojn, sed ke mi eĉ babilis kun la artisto rekte pri mia vivo. Tio ŝajnis al mi tute nereala!

Martin Wiese: Superbazaro

Mi veturis la tutan nokton

La longa paŭzo en mia taglibro nur pliakrigis tendencon, kiu jam antaŭe ekzistis: Al mia muzikkolekto aldoniĝas novaj diskoj, mi profundigas mian scion pri artistoj – kaj tempo mankas por enskriboj, kiujn indus verki je tiu okazo! Tion mi intencas ŝanĝi: Pri diskoj kaj artistoj mi volas skribi iom post iom.

La unua estu Roy Orbison, kiu bedaŭrinde jam mortis antaŭ multaj jaroj, sed kiu estis muzika heroo de mia malfrua infanaĝo kaj frua junuleco. Li havis tre ŝanĝeman karieron. En la 1960aj jaroj, lia kanto “Oh, Pretty Woman” iĝis absoluta furoraĵo. (Cetere estis unu el la unuaj du kantoj, kiujn mi iam prezentis dum karaokeo. La alia estis “Tainted Love” de Softcell – ambaŭ dum la Internacia Seminario 1993/94 en Neumünster.)

La romantikeco en liaj kantoj kaj lia bona voĉo eble pli kongruis al baladoj el la jardeko antaŭe (do la 1950aj jaroj), sed la nivelo de la muziko laŭ mi perfekte kongruas al aliaj kantoj el tiu tempo, ekzemple The Beatles aŭ multaj aliaj artistoj, kiuj kantis pasie, sed kun ritma, dancebla akompano. Alia frua sukceso de li, “Only The Lonely”, ankoraŭ montras la stilon de la 1950aj jaroj.

Roy Orbison kutime portis grandajn sunokulvitrojn. Tio eble aspektis iomete eksmoda, sed ĉiam kreis la impreson de timida, sentema persono kun senco por malnovstila romantikeco – kaj tio tre plaĉis al mi.

Grandega sukceso el mia tempo estis “You Got It”. Tiam mi tute ne konsciis pri tio, ke por Roy Orbison okazis “granda reveno” en la 1980aj jaroj – por mi li estis tute aktuala artisto, kaj “You Got It” sonis same freŝe kiel “Pretty Woman”. Fakte longe mi ne sciis, ke li resurbendigis siajn antaŭajn sukcesojn meze de la 1980aj jaroj. Tamen tio ne klarigas mian impreson, ĉar la versio de “Pretty Woman”, kiu restis en mia menso, estas la malnova, origina!

Ekzemplo por resurbendigo, kiun mi pli bone konas ol la originalon, estas “Ooby Dooby”. Tiun kanton oni uzis en la trinkejo en la filmo “Star Trek VIII: First Contact“. Imprese, ke la kanto datas el la jaro 1955 (la jaro, en kiu ludas parto de la filmo “Reen al la estonteco“, kiu ankaŭ vaste influis min). Ekzistas paralelo al la muziko el la trinkejo en “Star Wars”. Tiun verkis John Williams. Estas du kantoj, kiuj simple nomiĝas “Cantina Band” kaj “Cantina Band #2”. Tiuj ĵazaj kantoj same restis en mia menso.

Preskaŭ samtempe kiel “You Got It” aperis “She’s A Mystery To Me” (kies titolon mi longe malĝuste memoris kiel “Mystery Girl”. Ĝin verkis Bono kaj The Edge, kantisto respektive gitaristo de U2. Ĝi plej similas al la U2-kantoj “In A Little While” (ritmo) kaj “Stateless” (ŝveba sono). Sed ankaŭ ekzistas paraleloj al “All I Want Is You“, kiu male al tiuj du kantoj verkiĝis proksimume je la sama tempo. Interese, ke la samaj du muzikistoj ankaŭ estas la aŭtoroj de la kanto “Goldeneye” (la titola muzikaĵo por la samnoma James-Bond-filmo), kantita de Tina Turner.

Post la morto de Roy Orbison, oni ankoraŭ eldonis diskon kun kantoj, kiujn li estis surbendiginta lastatempe. En 1992, kvar jarojn post lia morto, aperis kiel disketo “I Drove All Night”, samtempe rokmuzika kaj romantika kanto. Ĝia forta drumo kun iomete metala sono memorigas min pri tiu de “I Got My Mind Set On You”, la kanto, per kiu siavice George Harrison ebenigis la vojon al furioza reveno en 1987.

En la video oni vidas kelkajn arĥivajn surbendigojn de Roy Orbison mem sed ĉefe Jason Priestley kaj Jennifer Connelly kiel paron. En 1992 ili estis junaj aktoroj, popularaj inter junuloj.

Roy Orbison: I Drove All Night

Roy Orbison

Plej interese, ke tiu versio neniam estus publikinta sen antaŭa sukceso de Cyndi Lauper per tiu kanto. En 1989 aperis la sama verko en popmuzika vesto kun la sinteziloj tipaj por tiu tempo. Anstataŭ la mola malalta voĉo de Roy Orbison, eksonis ŝia alta, ofte iomete akra voĉo. Kaj plej mirinde estas, ke ambaŭ versioj funkcias kaj estas tiom diversaj unu de la alia, ke ne unu paligas la alian.

Cyndi Lauper: I Drove All Night