Hodia? estas iu ?an?o en la malnova kalendaro de la Majaoj, pro kiu homoj pensas, ke la mondo fini?as – same kiel dum silvestro 1999/2000. Dum kelkaj tagoj mi vage pripensis, kompili liston da kantoj ta?gaj por la pereo de la mondo, sed hodia? mi rimarkis, ke mi jam faris tion okaze de mia 30a naski?tago. Nur unu nove venis al mia kapo: “Tag der Rache” (tago de la ven?o) de Subway to Sally. La refreno “dies irae” (“tago de la kolero”) estas en la latina, venas el la mezepoko kaj vere rakontas pri la fino de la mondo – same kiel la strofoj.
Subway to Sally: Tag der Rache
Sed mi ne volas pasigi la tagon nur per tiaj sentoj. Tial mi menciu alian kanton de la sama grupo, nome Minne, pri kiu mi jam skribis anta? kelkaj jaroj. Intertempe mi trovis koncertan version kun tria strofo, pri kies ekzisto mi tute ne sciis anta?e. Mi da?re ?ategas la melankolion kaj romantikecon de tiu kanto.
Subway to Sally: Minne
Okaze ke mi eraras kaj la mondo tamen fini?as hodia?, mi povas tute sentime malka?i teruran sekreton, kiun mi jam eltrovis anta? multaj jaroj: “Looking For Freedom” ne estas kanto origine de David Hasselhoff! Hejme ?e miaj gepatroj estas vinildisko kun surbendigo el la malfruaj 1970aj jaroj. Do la kanto estas proksimume unu jardekon pli malnova ol la plej multaj personoj supozas.
Marc Seaberg: Looking For Freedom
Jen plia ekzemplo por la fenomeno, ke la reludversio i?as pli konata ol la originalo. Cetere krome ekzistas “Auf der Straße nach Süden” (“Sur la strato al la sudo”), germanlingva versio de la sama kanto.
?ijare mi ne nur akiris diskon, kiun mi estis ser?anta dum pli ol dek jaroj, sed anka? denove montris, ke mi havas impresan muzikan memoron, precipe kiam temas pri retrovado de kantoj. ?io komenci?is dum la 47a Internacia Seminario (IS) 2003/04 en Naumburg/Saale. Dum unu el la lastaj noktoj, Flavie Audibert dancis tre pasie en la diskoteko al iu franclingva kanto. Mi nur memoris, ke kantis virino kaj en mia kapo restis melodio de iu instrumento en la refreno (plej proksima priskribo: klavaro kun sono simila al latunaj blovinstrumentoj).
Neniam poste mi a?skultis la kanton. Sed kiam mi estis en Berlino en majo, dum Wii-ludado de “Just dance 3”, la konata melodio eksonis. Kelkaj sekundoj sufi?is por rekoni la kanton.
Les Rita Mitsouko: Marcia Baïla
Hejme mi tuj ser?is videon de la kanto kaj informojn pri ?i kaj la grupo. “Marcia Baïla” estis grandega sukceso en Francujo en 1985, kvaza? “somera furora?o”. Per la kanto Les Rita Mitsouko memorigas pri amikino, kiu estis dancistino, sed mortis pro kancero.
Mi pensas, ke la tempo agis tre favore al tiu kanto. ?i sonas da?re sufi?e fre?e kaj spice kaj invitas al dancado. Kaj mi tre ?ojas, ke mi kapablis solvi tiun personan muzikan misteron en 2012!
Die Toten Hosen, apud Die Ärzte la plej grava germanlingva punkrokgrupo, festis ?ijare sian 30-jaran jubileon. La kanto “Tage wie diese” (“Tagoj kiel tiuj ?i”) publiki?is por festi tion.
Die Toten Hosen: Tage wie diese
Poste ?i i?is unu de la kantoj, kiuj akompanis la piedpilkan E?ropan ?ampionadon. Same kiel dum la piedpilka monda ?ampionado anta? du jaroj, kompreneble iam e? la plej bona kanto ?enas post nenombrebla ripetado.
Sed en a?gusto matene mi subite a?skultis novan version en la hispana en la radio. Kio okazis? Die Toten Hosen simple surbendigis la kanton ankora?foje, interalie ?ar ili volis turnei denove en Sudameriko!
Die Toten Hosen: Dias como estos
La hispanlingva versio donas iom da fre?eco al kanto, kiun oni tro ofte a?skultigis (almena? en Germanujo). Cetere refoje Soundcloud utilis por trovi muzika?on en la reto!
La jaro fini?as kaj mi refoje demandas min, kionmisukcesisfari. Fakte aldonindas al la listo de atingoj akiro de tre speciala disko. Mi ser?is ?in dum pli ol dek jaroj!
Temas pri “Hon ser inte mig” de Peter Jöback. Kial tiu disketo estas tiom grava, mi jam skribis anta? jaroj (kaj pri la versio de la sama kanto en kvin aliaj lingvoj).
La diskon mi ne trovis tra miaj kutimaj kanaloj, sed hazarde ?e discogs.com kiam mi denove ser?is ?enerale en la reto. ?ajne mi estis ?e la ?usta loko dum la ?usta tempo!
La franclingvan originalon de Jean-Jacques-Goldman, “Elle ne me voit pas”, mi ege ?atas. Ne pri nenio ?i trovis lokon sur mia memkompilita disko kun malrapidaj kantoj. La listo de tradukoj estas tre impresa, kaj kial ne aldoni Esperanto-version?
Sed tio estas unu el miaj plej longjaraj revoj. Jam venis kura?igo dum la KEF 2000 (Kultura Esperanto-Festivalo) kaj kelkaj tradukideoj en son?oj. Ekzistas noticoj, sed mi neniam trovis e? partan rezulton, kiu vere kontentigis min.
Almena? ekde tiu ?i jaro mi posedas anka? la version en la sveda. Beda?rinde tio ekis novan deziron: Kial ne a?eti anka? diskon kun la kanto en la pola? ?i nomi?as “Ona nie widzi mnie” kaj ?in kantas Tomasz Wachnowski (anka? konata kiel Tomek Wachnowski). En la reto legeblas la teksto – kaj jen du videoj, unu ?e Youtube kaj la dua ?e Pola TTT-ejo.
En majo mi estis denove en Berlino. Pri la kialo mi devos skribi alian fojon, kaj fakte mi ne rakontis pri unu anta?a kaj unu posta vizito de Berlino pro grandaj Esperanto-renkonti?oj, kiujn mi ankora? ne pritraktis en mia muzika taglibro. La decida afero estas, ke mi renkontis plurajn esperantistojn. Unu vesperon, dum kiu okazis multa stultumado, Chuck Smith prezentis al mi amuzan kanton pri IKEA, la fama Sveda mebloentrepreno.
Jonathan Coulton: IKEA
Kompreneble necesas perdi kelkajn kritikajn vortojn pri IKEA. Dum la tempo de la Germana Demokratia Respubliko, la politikaj kaptitoj en GDR devis produkti IKEA-meblojn. La malalta prezo de la mebloj en okcidentaj industrilandoj do dum la jena tempo havis sian originon en ekspluatado de diktaturo-viktimoj.
Sed nun mi finu per la serioza parto de la enskribo kaj revenu al la amuzaj kantoj pri Svedujo. Unu estas parodio, kiu fontas sur vortludo en la germana. Sed unue mi menciu la originalon:
Nino de Angelo: Jenseits von Eden
“Jenseits von Eden” (“Transe de Edeno”) estas la germanlingva titolo de libro de John Steinbeck. La originalo nomi?as “East of Eden”, do “Oriente de Eden”. Origine tio estas biblio-cita?o. La parodio havas la titolon “Jenseits von Schweden”, do “Transe de Svedujo”.
Uschi Ischmeier: Jenseits von Schweden
Kaj nun la vera kurioza?o venas: Die Ärzte surbendigis reludversion por la albumo kun la nomo Die Ärzte! Necesas scii, ke la grupo preska? neniam faris reludversiojn por siaj albumoj.
Die Ärzte: Jenseits von Eden
Sed Die Ärzte almena? mem kontribuis al la temo de tiu ?i enskribo. Ili verkis kanton pri Svedujo, kies teksto tamen pensigas pri lando en la sudo. ?is hodia? mi opinias, ke la muzikistoj volas parodii kantojn, kiuj surface rakontas pri fremda lando, sen ke la a?toro a? kantisto vere estis tie – a? simple ignoras la problemojn de la lando kaj ?ajnigas, ke ?io estas en ordo tie.
Die Ärzte: Jag älskar Sverige (svensk översättning)
Post skribado pri diversaj reludversioj de la sama kanto, nun venis la vico por mencii serion, kie sendependaj muzikgrupoj reludas po unu faman kanton. Mi malkovris tion hazarde en oktobro.
La unua kanto, kiu kaptis mian atenton, estas “The Power Of Love”, origine de Huey Lewis & The News. Mi jam tre ?atis la reludversion de Barry Hay. The Hold Steady ?enerale liveras bonan rezulton, precipe la gitarludado estas belega kaj donas fre?econ al la kanto. Sed la kantadon mi ne ?atas.
The Hold Steady covers Huey Lewis & The News: The Power Of Love
“Don’t You Want Me” de The Human League estas origine popmuzika?o ta?ga por la diskoteko. La artistoj de la reludversio ?an?as ?in al trankvila balado kaj la kantadon transprenas du viroj.
Rocky Votolato and Matt Pond PA cover The Human League: Don’t You Want Me
Low prezentas la kanton “Africa” de Toto. La grupo montras brilan plurvo?an kantadon kaj ?iun dedi?on, kvankam la muzikistoj konfesas, ke ili tute ne ?atas la kanton.
Low covers Toto: Africa
Mia lastatempa malka?o estas reludversio de “Every Little Thing She Does Is Magic”, origine de The Police. Memoryhouse ?enerale faras tre bonan laboron. Ili ludas trankvile kaj kvaza? eksplodas dum la refreno. La kantistino nur eraras pri la ponto, kiu origine venas post la dua refreno (en la reludversio post la unua), ?ar ?i provas kanti ?in la? la melodio de la strofoj.
Memoryhouse covers The Police: Every Little Thing She Does Is Magic
Fakte tiu reludado stile memorigas min pri frua versio de la kanto, kiun Sting surbendigis en a?tuno 1976 kaj kiu poste eldoni?is sur albumo de Strontium 90. Tie la vicordo de la du strofoj estas inversa.
Strontium 90: Every Little Thing She Does Is Magic
Pri tiu albumo cetere ekzistas alia anekdoto: La Japana eldono havis du aldonajn kantojn. Sed en 2011 aperis reeldono, kiu anka? enhavis tiujn du kantojn. Tial mi a?etis ?in pasintjare en novembro kaj nun ege ?ojas. La malnova versio cetere ne perdas sian valoron, ?ar nur ?ia KD-libreto enhavas tekston pri la grupo Strontium 90.
Dum mia tempo en lernejo, rokmuziko regule i?is parto de la lernado. La lernolibroj de la angla lingvo uzis diversajn rok- kaj popmuzika?ojn. Tute ne estis iu konflikto inter klasika muziko kaj rokmuziko, e? male: Instruistoj uzis rokmuzika?ojn por orkestra muzikado, kaj la sama instruisto, kiu dum unu leciono povis paroli pri klasika kompona?o, dum alia fojo entuziasme pritraktis rokmuzikon. Unu kanto, kiun mi aparte memoras el tiu tempo, ?ar ni ofte a?skultis ?in kadre de rokmuzika edukado, estas “Under My Thumb” de The Rolling Stones. Ial ?i ?ijare denove venis al mia menso – kaj ne plu volas eniri miajn orelojn dum minimume duona jaro.
The Rolling Stones: Under My Thumb (1966)
La unua interesa fakto pri tiu kanto estas, ke ?i neniam estis disketo (almena? ne en la okcidentaj industrilandoj), sed tamen i?is tre populara kaj klasika?o. Kio agrable surprizis min dum la ?ijara a?skultado estis la fajneco de la muzika aran?ado: A?skulteblas marimbo en la malanta?o. ?in ludis Brian Jones, kutime la ?efa gitaristo de The Rolling Stones ?is li i?is membro en la fifama klubo 27.
La unuaj reludversioj aperis balda?. En la sama jaro kiel la originalo aperis la versio de Dej Shannon. La plej granda sukceso de tiu muzikisto estis la kanto Runaway (nr-o 1 en Usono en 1961). Lia vo?o tre pla?as al mi; krom tio rimarkindas, ke la muziko tre similas al tiu de la origina versio.
Del Shannon: Unter My Thumb (1966)
Blind Faith reludis la kanton en 1969. La kantisto, kiu anka? ludas la elektran orgenon, cetere estas Steve Winwood. Poste li interalie havis grandegan sukceson per la kanto “Valerie” en 1982 kaj 1987. Denove mi tre ?atas la kantadon de la reludversio. Muzike ?i ne estas tiom interesa, ?ar la grupo ludas ?in iom tro malrapide la? mia gusto kaj la marimbon anstata?as gitaro – iomete senfantazie.
Blind Faith: Under My Thumb (koncerto en 1969)
“Under My Thumb” reludi?is poste en pluraj ?tonrokaj kaj metalrokaj versioj. Unu roka sed ne tro peza ekzemplo estas tiu de Pentagram. ?i tie la elektra sologitaro konvinkas min.
Pentagram: Under My Thumb (1973)
La sekva versio estas multe pli rapida ol la originalo kaj bone redonas la sonon de la fruaj 1980aj jaroj, kiam la rokmuziko denove revenis al pli kurta kaj rekta stilo, anta? ol droni?i en klavaroj kaj sinteziloj je la fino de la jardeko. Malpla?as mi nur, ke la kantisto ne same emfazas la linion “Under My Thumb”.
Doll by Doll: Under My Thumb (1982)
La tipan sonon de popmuziko el la 1980aj jaroj trafas Vision. ?i e? memorigas iomete pri Depeche Mode!
Vision: Under My Thumb (1987)
La plej interesan aran?adon prezentas reludversio el la jaro 1994. Tie ludas tuta orkestro! Se eblas ludi klasikan muzikon moderne, kial ne anka? inverse?
Michael Hutchence (de INXS): Under My Thumb (1994)
La jaro pasas kaj restas multaj muzikaj aferoj por rakonti. Mi jam menciis mian denovan kantadon en ?oro. Jen trovita?o de la jaro, kiu anka? alcelas muzikon de anta? kelk cent jaroj:
La 88a elsendo de Fernsehkritik.TV (2012-03-09, rekta ligo al la parto) rande pritraktis novan televidelsendon, “Roche & Böhmermann”. Eblas bonege diskuti pri la nivelo de la babilronda elsendo a? e? nur admiri la fajnan humuron kaj la aspekton de la studio. Aldoni?as la belega titola muziko. Kiel mi eltrovis tra la blogo de la elsendo, estas verko de Johann Sebastian Bach, nome la fugo en g-minora, anka? nomata la fugeto, numero 578 en la Bach-verkaro-indekso. La sentempa muzika?o aperas en popmuzika vesto en versio de Swingle Singers el la 1970aj jaroj. Jen alia versio, kiu stile ege similas al ?i, ?ar ?i uzas ?ajne la saman aran?adon:
Post a?skultado de moderna versio kompreneble interesis min, kiel sonas la verko en pre?ejo. Jen surbendigo, kiu redonas la imponan sonon de orgeno:
Ton Koopman: Bach – Fugue in G minor BWV 578
Sed tie la interesa?oj ne fini?is! ?e Youtube trovi?as videoj, kie a?skulteblas ajna fama muzika?o en praktike ?iu instrumento ebla (kaj neebla). Trie kaj fine koncerta prezento de saksofona kvinteto:
Quintessence Saxophone Quintet Plays Bach: Fudge Fugue
La sama muzika?o en tri tute diversaj aran?adoj, sed ?iam brila. Tio montras la veran majstrecon de la komponisto.
Se mi jam hiera? skribis pri mia nova lastatempa muzika sukceso en ?oro, mi menciu anka? alian aferon: Mi denove iris al karaokeo-vespero en Münster. Nekredeble, ke la pasinta fojo ?ajne jam estis anta? sep jaroj! La 17an de novembro, kune kun du amikoj mi iris al la Piano-Bar. Beda?rinde la kantoelekto da?re estas iomete limigita la? mia gusto, sed almena? mi trovis kelkajn titolojn, kiuj estis kanteblaj por mi.
Sufi?e strange, ke krom du personoj el mia grupo longe neniu el la gastoj volis kanti! Mi malfermis la vesperon per “Pretty Woman” de Roy Orbison. Sed poste mi kantis tri kantojn, kiujn mi ?iam volis kanti, sed kiujn mi neniam kantis anta?e: Dum “Boys Don’t Cry” de The Cure iu gasto diris al mia akompano, ke mi kantas ?in same bone kiel la origina kantisto. Kia komplimento! ?e “Beautiful Day” de U2 mi petis amikinon kunkanti la altajn partojn, ?ar mi timis, ke mi ne sukcesus sen ?i. Je la fino ?i kritikis, ke la kanto estas tro malalta por ?i kaj mi tute bone elturni?is. Kiu pensintus tion? Kial mi tiom longe pensis, ke mi ne kapablas fari tion?
Kiam mi kantis “Don’t You Want Me” de The Human League, la trinkejo estis jam multe pli plena ol dum la komenco de la vespero, kaj homoj ?enerale ?atis la kanton. Tre interese, ?ar mi ?iam konsideris ?in tro malnovstila por esti da?re populara.
Strange cetere, ke mi ?ajne neniam anta?e skribis pri tiu ?i grupo en tiu ?i taglibro. Kiel fervora ?atanto de muziko el la 1980aj jaroj, mi regule a?skultas kelkajn kantojn de ili!
The Human League: Don’t You Want Me
Je la fino de la vespero mi estis tre kontenta. Mi faris ion novan kaj tiel plivastigis la limojn, en kiuj mi movi?as.
Pasis du monatoj kaj mi nenion novan skribis. Pluda?ras la tempaj kaj energiaj problemoj. Almena? mia nova dua blogo, “Kunar rezensiert“, estas pli malpli preta kaj vere aktuala. Da?re restas kelkaj eblaj malnovaj recenzoj por aldoni.
La jaro jam fini?as kaj multo restis por rakonti – kaj e? multe pli por fari. Spite al ?iuj obstakloj, mi sukcesis tamen anta?enpa?i muzike. La 24an de junio, mi iris al muzeo por ?eesti koncerton de ?oro, en kiu kantas kolegino. La tuta prezentado tre pla?is al mi kaj sekve ?i demandis min, ?u mi ne mem emus membri?i. La ?oro da?re ser?as tenorojn…
Unue mi iomete hezitis. Fakte mi kantis en la junula ?oro Anastasis inter 1992 kaj 1996. Tio estis grandega pa?o anta?en por mia muzika evoluo. Sed ?u mia vo?o post 20 jaroj ne tro malalti?is? Aldoni?is la tempaj problemoj, kiun mi jam supre menciis (kaj en tro multaj enskriboj dum la pasintaj jaroj).
Sed finfine fine de septembro mi partoprenis la komunan ekzercadon unuan fojon. Kaj ekde tiam mi estas parto de Contrapunto. La repertuaro tre agrable memorigas min al tiu de Anastasis. Ni e? havis semajnfinon por aparta vo?oinstruado. Tio tre helpis al mi; krome restas la sento, ke mi ne restas je unu nivelo, sed povas pliboni?i. Tio estas tre grava elemento de muzika aktiveco por mi.
La 5an de decembro ni prezentis nian kristnaskan repertuaron la unuan fojon en la Raphaels-malsanulejo, kaj hiera? denove en la Clemens-malsanulejo. Do ne estis publikaj koncertoj, sed nur por homoj, kiuj laboras tie. Ni prezentis la sekvajn kantojn:
O Heiland, reiß die Himmel auf
M. Bruch: Weihnachtsliedchen
Fritz Jeßler: Wunder der Weihnacht
Breslauer DGB: Ecce Dominus veniet
Es kommt ein Schiff geladen
Un niño nos es nascido
Rey á quien reyes adoran
Verbum caro
Niño Lindo
Andrew Lloyd-Webber: I don‘t know how to love him
St. Schwartz: On the Willows
O komm, o komm, Emanuel
Swing low, sweet Chariot
Entute do ni kantis en kvar lingvoj: la germana, la latina, la hispana kaj la angla. Amba? koncertoj estis sukcesaj kaj post la dua ni havis komunan vesperman?on.
Nuntempe mi konsideras min esti amara maljuni?anta viro, kiu dronas en membeda?ro, sed ankora? ekzistas aferoj, kiuj movas mian koron. Kaj tio estas tiuj kristanaj kantoj, precipe “Rey á quien reyes adoran” (“Re?o, kiun re?oj adoras”) kaj “Ecce Dominus veniet” (“Vidu, la Sinjoro venos”).
Rey á quien reyes adoran
En la Clemens-malsanulejo estis aparte impresa meditado de pastro Arndt Hermann Menze. Li memorigis pri Jochen Kleppe, kiu mortigis sin anta? ekzakte 70 jaroj. Kleppe spertis la teruron de la Nazioj en Germanujo. Sed en 1937, kiam ankora? tute ne videblis la fino de tiu tempo, li verkis poemon plenan je espero: “Die Nacht ist vorgedrungen” (“La nokto anta?eniris”). La titolo kune kun la dua linio “Der Tag ist nicht mehr fern” (“La tago ne plu estas malproksima”) estas absolute kortu?a.
Kio cetere ka?zis, ke mi interrompis mian longan silentadon? Tute triviala afero: Hodia? estas freneza dato: 12.12.12 – se oni ellasas la indikon de la jarcento kaj jarmilo. Estas la lasta de tiuj datoj en mia vivo – kaj mia lasta ?anco, skribi ion dum tiuj dek du datoj. (9 el la entute 12 datoj pasis ekde kiam mi skribas tiun ?i muzikan taglibron. Sed mi neniam vere aprezis ilin kaj nur hazarde dum unu alia – 07.07.07 – faris enskribon, sen e? iel noti la kuriozecon de la dato.)