Latinmuzika popmuziko – aŭtentika kulturo kun veraj emocioj – certe, homoj! Similan scenon mi jam vidis en la televido de Scooter, kiu ekkriis sen teni la mikrofonon.
Sed oni ne tenu sin nur je la malsukcesoj. Indas rigardi al la sukcesoj:
Laste menciita video ankaŭ ĉion diras pri la muzika kvalito kaj varieco de Rammstein. Plej impresis min tamen akordiona sukceso. Certe mi konas jam la talenton de Kim J. Henrikson, sed tiu knabo ankoraŭ povas instrui unu lecionon aŭ du al multaj personoj:
Neniel mi estas homo, kiu postkuras aktualajn albumojn kaj tuj devas aĉeti novan muzikon. Tamen hodiaŭ estis bona kialo: Aperis disketo de Die Ärzte. Neniam antaŭe mi akiris disketon de ili, kial nun?
Fakte estas triobla A-flanko de ilia lasta albumo Jazz ist anders (”ĵazo estas alia”), kiu estis aperinta jam antaŭ du jaroj. Nun ili publikigis kvaran disketon kun tri kantoj prenitaj de la albumo. Tio supertrafas antaŭan fojon antaŭ 15 jaroj, kiam temis pri duobla A-flanko (kaj ĉiel ajn tiu enhavis aliajn versiojn ol sur la albumo).
Fakte la kantistino de la Kuracistoj estis doninta al mi kopion de la albumo (laŭ Germana leĝo “privatan kopion”), tiel vekante mian intereson. Fakte mi ne ŝatas ĉiujn kantojn sur la albumo, sed okazis same kiel kun la antaŭa verko, duobla albumo, ke post iom da tempo venis vera entuziasmo. La kantistino ankaŭ donis tiun (fakte la originalon) al mi, antaŭ ol mi aĉetis ĝin mem.
Al la disketo kontribuis ĉiu membro kun po unu kanto. Principe ĉio troviĝas jam sur la albumo, kiun mi alternative povus aĉeti. Sed mi simple ŝatas la ideon. Krome “Himmelblau” estas la unua kanto de la albumo, kiu spontanee plaĉis al mi, kaj “Breit” kaj “Perfekt” estas la plej bonaj kantoj de la albumo, kiujn verkis la basisto respektive drumisto. Fakte kiam mi aŭskultis la albumon la unuan fojon antaŭ unu jaro, mi pensis: Kial “Himmelblau” ne iĝis disketo? Antaŭ kelkaj tagoj ĝi eksonis en la radio kaj oni anoncis, ke ĝi estas de disketo. Mi unue opiniis, ke la redaktantoj eraras, ĉar jam pasis tiom da tempo ekde la apero de la albumo, kaj kutime tiam ne plu aperas novaj disketoj. Sed feliĉe mi eraris. Cetere “Himmelblau” bonege taŭgas kiel himno de la fina jaro en la lernejo kaj ankoraŭ mankas sur bonega listo pri tiu temo.
Kiam “Wir sind Helden” populariĝis komence de 2003, tuj la muzikindustrio havis similstilajn muzikgrupojn por ĵeti al la merkato: Se la nova sukcesorecepto estis “germanlingva popmuziko kun kantistino”, tiam necesis bombadi la publikon per la sama sen kompanto! Nur tiel por mi klarigeblas la sukceso de “Juli” kaj “Silbermond”.
Historio ripetiĝas senindulge. Pasintjare la granda malkovro estis Amy Winehouse. Kiu ne devis aŭskulti la kanton “Back To Black” ĝis korpa malbonfarto, tiu aŭ estas surda aŭ la plej bonŝanca ulo de la mondo. Miksaĵo el popmuziko kaj soulo simila al tiuj el la 1960aj – jen la vojo por enspezanto! Tuj aperis la klonoj sur la scenejo. Min jam tedis, memori iliajn verajn nomojn. Kial entute fari tion, se ili ĉiel ajn sonas same? Sed jen la galerio de la hororo – la Amy-Winehouse-klonoj:
Amy Winehouse 2: Duffy kutima kanto: Mercy
Kiam iu prononcas la nomon (”dafi”), mi unue pensas pri anaso. Tamen tiu kopio estas la plej eltenebla kaj ĝia tipa kanto eĉ pli plaĉas al mi ol tiuj de la originalo. Kelkaj komparas la bason al la kanto “Stand By Me” de Ben E. King, kvankam mi ne konsentas ke estas rekte ŝtelita elemento. Ekzistas du diversaj muzikvideoj: En la unua homoj dancas almenaŭ iom artiste. En la Usona video, oni vidas la kantistinon (kompreneble!) en subvestaĵoj, farante terure artefaritajn gestojn por ŝajnigi naturecon. Ĉu mi jam menciis, ke mi ne pensas, ke ŝi estas bela, nur ĉar ŝi estas blonda?
Amy Winehouse 3: Gabriella Cilmi kutima kanto: Sweet About Me
Nomo kun sudeŭropa deveno, sed kantistino, kiu venas el anglalingva lando kaj/aŭ ĉefe kantas en la angla – tion ni jam bone konas (Natalie Imbruglia, Nelly Furtado, Emilíana Torrini). Se estas vere iuj lecionoj por lerni el tiu kanto, tiam jenaj: Vere estas nenio dolĉa pri ŝi. Pala kopio ne impresas min.
Amy Winehouse 4: Stefanie Heinzmann kutima kanto: My Man Is A Mean Man
Oni ne povas riproĉi al ŝi, ke ŝi ne kapablas kanti. La ĝenerala problemo pri Stefanie Heinzmann estas, ke ŝi neniam riskas ion ajn en sia muziko. Ĉio sonas perfekte, glate konsumebla, por ke neniu havu problemojn, akcepti tion. Sed ĝuste tial tio terure enuigas min. Pli granda peko tamen estas, fari reludversion de “The Unforgiven”, origine de Metallica. Kiel mi jam skribis aliloke, la kanto restas en la orelo, sed la muziko sonas tute senemocia kaj ludita sen pasio, laŭ la kutima skemo.
Sed la plej pensiga afero estas, ke ĉiuj tiuj klonoj sonas pli malspritaj ol kunmetado de du kantoj. Mi aŭskultis tion la unuan fojon, kiam mi revenis de vojaĝo al Svislando (fine de 2008 aŭ komence de 2009, mi ne plu memoras, dum kiu fojo).
“Tio ne estas mia nomo!” krias la kantistino de The Ting Tings. Mi tre ŝatas tion. Tamen ankaŭ al mi okazas, ke mi intermiksas artistojn pro similaj nomoj. Jen tri ekzemploj:
Gorillaz – Artic Monkees
Mando Diao – Manu Chao
Silvio Pozzoli – Joe Pizzulo
Pri la unua: Nu, ambaŭ havas simiajn nomojn…
Pri la dua: Ial mi ĉiam atendis proksiman muzikstilon pro la simila nomo.
Pri la tria: Ambaŭ faris sintezilan popmuzikon en la 1980aj jaroj.
Lastatempe mi rakontis tiom multe pri kantoj, kiuj uzas elementojn el pli fruaj verkoj, ke indas ankaŭ mencii ekzemplon, kie okazis io alia: Mia orelo signalis similecon, sed ne estis iu rekta transpreno de melodio, refreno aŭ samplaĵoj. Temas pri la kanto This Strange Engine el la samnoma albumo de Marillion.
Dum kelkaj linioj, la muziko ege similas al la refreno de “Mercy Street” de Peter Gabriel. Pli precize estas la parto, kiam Steve Hogarth kantas:
And the sun on the equator
Setting like an ember thrown to deep water
Tio estas ĉe minuto 10:47 en la origina versio kaj ĉe minuto 15:42 en la remikso de “The Positive Light”. Fakte en la remikso la simileco estas multe pli forta pro la resto de la muziko, kiu konsistas el sinteziloj. Pro tio mi ankaŭ supozas, ke estas pura hazardo. Tamen mi ĝojas, ke mi rimarkis tion, kvankam la Marillion-kanto en ambaŭ versioj daŭras pli ol 20 minutojn kaj mi nur poste ekkonis “Mercy Street”.
La remikso-albumo de “The Positive Light” havas alian raran kvaliton: Mian plej ŝatatan kanton de ĝi, 80 Days, mi unue regule aŭskultis en sia nova versio. Estis la elektronika refaro, kiu instigis min entute pritrakti kaj akiri la originalon.
El la jaro 1999 mi posedas du vinilajn disketojn: Unu estas “Afrob: Reimemonster“, la alia “Freundeskreis: Esperanto. Ambaŭfoje la vinildisko enhavas pli multajn versiojn ol la kompaktdisko. Ĉiam aparte ĝenis min, ke la instrumenta versio de “Esperanto” ne estas sur la KD.
Tamen tio nun ne plu gravas, ĉar mi eltrovis, ke tute ne estas originalo. Estis dum la Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Liberec, Ĉeĥujo, pli precize dum la ekskurso al Prago. Posttagmeze mi promenis, kiam mi subite aŭdis de apuda kafeja kanto iun nigrulan kanton, kiu estis io inter hiphopo kaj popmuziko. Mi nur komprenis ion pri “sur miaj genuoj” en la refreno, kiun iu virino kantis. Sed subite trafis min la rekono: Tio estis la muziko de “Esperanto” de Freundeskreis! Kio estis okazinta?
Kiel mi jam promesis hieraŭ, mi volis skribi pri tio, de kie venas la origina hiphopo-muziko. Kiam mi denove estis hejme, mi faris etan serĉon en la interreto. La originalo estas el la 1970aj (jes, denove!) kaj nomiĝas The Main Ingredient: That Ain’t My Style. (Origine mi trovis videon ĉe Youtube, sed tiu estis forigita intertempe.)
Ankaŭ la informo pri la alia kanto aŭskultinta en Prago ne restis kaŝita longe. Temas pri The 411: On My Knees. (Ankaŭ de ĝi mi trovis unue videon ĉe Youtube, sed oni malaktivigis spektadon en Germanujo.)
Tion mi eltrovis tra priskripo de video, kiu enhavas erojn de diversaj germanlingvaj hiphopaĵoj kaj ĉiam tuj poste aŭskultigas parton de la origina muziko uzita en ili. Bedaŭrinde spektado de “samplaĵoj uzitaj en germanlingva repo” ne plu eblas rekte en Germanujo, kiel mi jam menciis hieraŭ. Sed ekzistas eta truko: Se oni metas http://aniscartujo.com/webproxy/ antaŭ la adreso de la video, ĝi montriĝas. Ankaŭ eblas simple kopii la video-adreson en la kampo tie. Tamen la trafiko estas limigita nuntempe. La interesa parto de la menciita video komenciĝas ĉirkaŭ post 1:05 minutoj. Per la sama metodo eblas spekti la duan parton de tiu video-serio.
El la novaj kantoj mi plej ŝatas tiun de Freundeskreis, kiu ankaŭ estas la plej frua el la tri. Tamen ĝi perdas iom de sia brileco, se oni scias, ke ĝia muziko ne estas memfarita, sed nur samplita.
Mi jam skribis kelkfoje pri kantoj, kiuj prenas elementojn el aliaj kantoj – ofte samplaĵojn, refrenon, bazan melodion ktp., tiel uzante la brilecon de alia aŭtoro. Intertempe mi trovis multajn pliajn ekzemplojn. Tre bonaj fontoj por tio estas du TTT-ejoj:
Plagiate-Pranger listigas ĉiujn leĝe kaj morale dubindajn kazojn. Foje aperas aldonaj informoj kaj eksteraj fontoj.
Aliflanke foje tiu reuzado okazas kun permeso (aŭ/kaj pago) de la origina artisto. Por informiĝi pri tio, necesas nur rapida serĉo ĉe Coverinfo.
Mi jam kompilis dekojn da kantoj, pri kiuj indas skribi. Hodiaŭ kaj morgaŭ mi tamen volas mencii po unu pli freŝan ekzemplon, pri kiu mi eksciis tra aliaj travivaĵoj:
Por mia unua Esperanto-hiphopo (1999), mi uzis instrumentan version de la kanto “Reimemonster” el la sama jaro (MP3-peceto) de Afrob. Pasintfoje mi prezentis tion dum la 50 Internacia Seminario (IS) en Wewelsburg. Post tiu prezentado Carsten Mischke alparolis min. Li menciis, ke la muziko estas jam pli malnova kaj ke oni uzis ĝin jam por aliaj kantoj.
Post la somero mi iomete serĉis en la reto kaj trovis la deziratajn informojn. La origina kanto – denove – venas el la 1970aj jaroj: Fania All Stars: Cha Cha Cha (1976).
Oni povas argumenti, ke kompare al la originalo, la hiphopa muziko estas bone rekunmetita. Tamen ĝuste tiu kombino jam aperas ĉe alia repo: Droopy Eye Crew: Broke Willeez (1997).
Por mi mem tio signifas, ke mi ne bezonas demandi la germanlingvan eldonejon pri la uzorajtoj, sed iun alian, se mi volas surbendigi mian kanton kun tiu muziko. Mi ĉiam timis, esti iomete malsprita, farante tion – sed nun mi lernis, ke tio estas kutima inter hiphopaj artistoj.
Pri samplaĵoj uzitaj en germanlingva repo informas tre bona video-serio. Bedaŭrinde Youtube malebligis spektadon en Germanujo mem pro kopirajta baraktado. (La fifama muzikindustrio rebatas.) En la sekva enskribo mi mencios, kiel tamen ĝui la videon, ĉar ĝi ankaŭ informas pri la dua kanto, pri kiu mi volas skribi.
Mi jam rakontis muzikvideajn anektodojn de miaj vojaĝoj al Kazan kaj al Sankt Peterburgo. En la due menciita urbo ankoraŭ okazis alia menciinda afero.
Tiun tagon mi estis vizitinta la krozoŝipon Aŭrora, kiu famiĝis pro sia rolo dum la oktobra revolucio en 1917. Por veni tien, mi prenis la metroon kaj eliris je la Finlanda stacidomo. Jen alia nomo kun historia signifo. Tie Lenin alvenis, kontrabandita de la Germanoj el Svislando. The Pet Shop Boys faris alludon pri tio en sia kanto West End Girls. Tie ili kantas “De la lago Lemano ĝis la Finlanda stacidomo”. Nu, proksime de tiu lago mi estis en 1986 kaj 1987 dum la someraj ferioj en La Chaux de Fonds. Kaj nun mi estis ĝuste en tiu stacidomo! (Cetere The Pet Shop Boys ankaŭ faris aliajn verkojn kun rilato al Rusujo: “Go West” kaj muzikon por la filmo “Kirasoŝipo Potjomkin”.)
Post la turistado, mi manĝis en eta restoracio. Mia Rusa akompano diris, ke ĉio aspektas kvazaŭ kiel dum Sovetaj tempoj. Sed la muziko, kiu eksonis en la malantaŭo, estis klare okcidenta. Mi jam estis spertinta tiun mikson dum antaŭaj fojoj en Rusujo. Ekzemple dum dutaga trajnvojaĝo al la Azova maro, iam en la radio aŭskulteblis “Rasputin” de Boney M. – okcidenta kanto kun rilato al Rusujo! Kaj nun mi subite demandis min, ĉu miaj oreloj min trompas: Ĉu tie ne kantis iu en la angla pri Sovetunio?
Denove hejme mi facile eltrovis, pri kiu temas: La kanto nomiĝas “U.S.S.R.”, la artisto Eddy Huntington. Li estis fama dum la tempo de la tiel nomata “Itala diskoteko”, tipa popmuzika stilo el la 1980aj jaroj.
Se oni rigardas la videon de Eddy Huntington: U.S.S.R., tiam oni estas tre feliĉa, ke ne nur la malvarma milito estas historio, sed ankaŭ la modo de tiu tempo! Tamen indas spekti tion:
La supra video enhavas dialogojn, interrompojn kaj brusonojn. Ankaŭ haveblas versio kun altkvalita sono, kiu nur montras la disketon:
La video estas kunmetaĵo el la malnova Sovetunio-video kaj diversaj vivaj prezentadoj de tiu kanto, laste en 2002 en Moskvo. Tie li aperis kadre de nostalgia televidelsendo pri diskotekaj furoraĵoj. Se mia KD por Rusujo ne jam estus finpreparita antaŭ du jaroj, mi ekde januaro havus unu novan kandidaton por ĝi – kaj ekde hodiaŭ eĉ duan.
Hieraŭ mi skribis pri muzikvideoj, kiujn mi ekkonis en hotelo. Aldonindas ankoraŭ kelkaj ekzemploj por tiu ĉi jaro. En februaro mi estis en Sankt Peterburgo.
Tie mi la unuan fojon aŭskultis Lady Gaga: Poker Face. Mi ne tre ŝatas la kanton aŭ la artistinon, ĉio aspektas kaj sonas artefarite.
En varbado por ĉipsoj kun alludoj pri la nova jaro (kiu laŭ la rusortodoksa eklezio okazas du semajnojn post la romkatolika, do ne estis tro longe antaŭe) eksonis John Paul Young: Love Is In The Air, tre malnova kanto. Antaŭe mi ne tro ŝatis ĝin; ĝi havas la tipan sonon el la 1970aj jaroj, kiu ofte sonas tre malnova, pasinttempa. Tamen la unua parto de la kanto, kun tiu klara kantado, nun tre plaĉas al mi.
Sed la du veraj furoraĵoj ne estas anglalingvaj. Unu kanton mi nur ŝatis post ofta aŭskultado, sed tiam des pli ĝi ne plu foriris el miaj oreloj: Banderos: Adios (Банд’Эрос: Адьёс). Tiun kanton mi kunprenis kiel mian personan someran kanton al la Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Liberec.
Kaj la kulmino estis kanto, kiun mi vidis nur unufoje en la televido. Tamen ĝi tuj kaptis mian atenton kaj pro la video kaj pro la muziko: Zdob şi Zdub: Bunǎ Dimineaţa konsistas el nostalgiaj bildoj, bonhumura kantado, vigla ritmo kaj latunaj blovinstrumentoj – kvazaŭ orienteŭropa mondmuziko. La grupo venas el Moldavujo.
Kiu diris, ke ne plu eblas malkovri ion por okcidentuloj? Kia ĝojo, kiam la vivo ankoraŭ ofertas agrablajn surprizojn!
Hejme mi neniam spektas muzikan televidon. Nuntempe la plej grava kialo estas, ke mi ne havas televidilon entute. Sed ankaŭ antaŭe la muzikaj kanaloj ne plu interesis min, ĉar dum la pasintaj jaroj, ili pli kaj pli forigis sian (supozite) kernan produkton el la programo kaj plenigis ĝin per Usonaj “realvivaj” serioj kaj varbado por poŝtelefonaj melodioj. Kutima ŝerco en Germanujo estas: “Mi volas spekti muzikvideojn – enŝaltu muzikan televidon!”
Tamen, kiam mi tranoktas en hotelo dum feriumado, povas okazi la kontraŭo: Kelkaj kantoj aperas tiom ofte en la televido, ke mi daŭre ligas ilin al tiu tempo.
Kiam mi estis en Kazan (Rusujo) en majo 2008, tre popularaj estis du kantoj. Unu estas Madonna & Justin Timberlake: 4 Minutes (produktita de Timbaland). Tiun mi ne ŝatas, ĝi neniel ravas min.
La alia estas Kylie Minogue: In My Arms, elektronika-melankolia popmuzikaĵo. Tiu ne plu eliris miajn orelojn. La sekva video estas alia versio ol tiu malantaŭ la suba ligo, ĉar enmetado estas malaktivita por tiu. Ankaŭ tiu pli nova, kunmetita versio plaĉas al mi. Tie aldone kantas viro:
En januaro mi vizitis Bavarujon. Kvankam la Germana muziktelevido, kiel mi ne povas mencii sufiĉe ofte, absolute aĉas, foje – verŝajne malgraŭ ĉiuj provoj – tamen aperis muzikvideo. Polarkreis 18: Allein allein mi jam konis el la radio – denove elektronika, melankolia popmuziko. Iom surprizis min ke la strofoj estas en la angla kaj la refreno en la germana.