En la muzika programo de la 65a Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Liberec ne nur koncertis JoMo, sed anka? alia legendo de Esperanto-muziko, nome Kim J. Henriksen. Li faris koncerton sur la tegmento de la studenta hejmo kie okazis la aran?o. Tio i?is tute agrabla afero, precipe kiam ekis subteni lin JoMo kun gitaro, poste Sebastian (de la Kuracistoj) ?e la elektra basgitaro kaj poste anka? Emanuel ?e la violono.
De la tegmenta koncerto ekzistas almena? mallonga video en la reto:
Dum tiu vespero la vetero estis tre bona. La ?ielo estis blua. Sed dum la sekva tago okazis la Kultura kaj Lingva Festivalo (KLF), subite komenci?is terura pluvo.
Dum la 65a Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Liberec okazis pluraj koncertoj. Tiun de Pech mi jam menciis hiera?. Unu etosa kulmino certe estis la multlingva koncerto de JoMo sur la merkata placo de Liberec. Li kantis en dekoj da lingvoj. Nur malhelpis je la fino la paso de la tempo – je malfrua horo fini?is la permeso koncerti tie. Alvenis multaj lokaj personoj, kiuj interesi?is pri la muziko. Oni faris anoncojn en Esperanto kaj en la ?e?a. Krome ?e la rando de la publiko atendis ?e?oj kun faldfolioj por informado. Mi aparte memoras unu Liberecanon, kiu staris meze de la dancantaj esperantistoj kaj estis tute bonhumura.
Anta? ol la jaro fini?as, ankora? indas skribi pri somera Esperanto-aran?o, kiun mi vizitis. Al la 65-a Internacia Junulara Kongreso (IJK), okazinta inter la 18-a kaj la 25-a de julio 2009 en Liberec’ (?e?ujo). Venis 330 homoj el pli ol 40 landoj. La bona afero estas ke ne necesas kolekti ?iujn fontojn en la reto kaj mem kompili listojn, ?ar la organizantoj jam faris tion per propra pa?o “e?o de la partoprenintoj“. Mi tamen aparte mencios videojn kaj citos fontojn, kompreneble sen ajna postulo de kompleteco. Estas pure persona elekto, kiu ne respegulas “objektivan kvaliton”.
Post la prezentado de Marek Blahu?, la ?efa organizanto, mi ali?is ankora? dum la 52a Internacia Seminario en Biedenkopf. Kial mi ?ifoje donis preferon al la IJK kaj ne al la Kultura Esperanto-Festivalo (KEF)? Mi ne plu estis tiom certa pri ?i. Unue ?i devintus okazi en 2007, sed tiam estis ?ovita al 2008. Sed anka? en 2008 ?i ne okazis. Mi fidis je tio, ke IJK en ?e?ujo sub la gvido de Marek i?os bona.
Kion indas skribi ?enerale pri tiu IJK? Unue kaj plej grave: Miaj atendoj estis kontentigitaj. Kiu konas min, tiu scias, ke mi kiel aktivula veterano kaj iama kunorganizanto de grandaj renkonti?oj ?iam rigardas atente al detaloj kaj ne pretervidas fu?etojn. La? la nombro de partoprenantoj, la IJK estis malgranda kompare al pasintaj tempoj (t.e. 1990aj jaroj), sed akceptebla la? hodia?aj mezuroj.
La mapo de la 2a informilo ne bone montris la vojon kaj la akceptado i?is iom ?aosa. Tamen iu havis la cerbon, sendi ?iujn ankora? ne akceptitajn nememzorgantojn al la vesperman?o. La studenta lo?ejo mem estis fre?e renovigita, ?ar en januaro estis okazinta iu vintrosporta aran?o en Liberec kaj la sportistoj lo?is tie. Kiam unu du?o ne funkciis, oni komunikis tion al la organizantoj kaj tuj la sekvan tagon venis riparisto! Pri la man?oj esperantistoj estas aparte grumblemaj (internacia amikeco tamen fini?as ?e la stomako), sed mi mem ?atis tion, kion liveris la kuiristinoj. Dum la tuttaga ekskurso mi veturis al Prago, kie mi tute hazarde lernis ion pri la muziko, kiun Freundeskreis uzis por sia kanto „Esperanto“.
Du mezuriloj montras, kiom bona estis la IJK: La ?efa organizanto ne estis plena sen nervoj je la fino de la aran?o. Neniam dum la tuta renkonti?o, kiam ajn mi alparolis iun de la organizantoj, tiu diris “Mi ne havas tempon!” a? donis malafablan respondon, sed ?iam helpis min.
Anka? la urbeto mem faris tre agrablan impreson kaj bone prezentis sian landon al la eksterlandaj gastoj. Dum unu vespero ni spektis koncerton de la loka rokgrupo Pech. (En la germana, “Pech” signifas “malbon?anco.) En unu kanto, ili kantis “Esperanto” en la refreno. Alia kanto, “Atlasky”, memorigis min iomete pri “????? ????” de Epidemia. Kompreneble mi a?etis ilian albumon “Šance na zm?nu tu?áka” kaj kolektis subskribojn de ?iuj kvar membroj post la koncerto. Aliaj homoj en la publiko opiniis same pozitive, dancis kiel frenezuloj kaj akiris kompaktdiskojn. Tio siavice impresis la muzikistojn, kiuj faris agrable normalan impreson kaj ?ojis pri tiu entuziasma reago.
Estis iam en 1997 kiam mi ofte veki?is matene kaj la radio a?skultigis tiun kanton. Tiam mi ankora? tute ne ?atis hiphopon. (Die Fantastischen Vier ne estas rekta escepto – ili pli similis al germanlingva popmuziko por mi. La sama validas por Fettes Brot.) Tiun kanton pri paco mi tamen ek?atis. Estis tiu pianoludado (tamen prenita, kiel mi eltrovis nur anta? nelonge, de Level 42: Leaving Me Now), la agrabla, kantita refreno kaj tiu harmoniosento, kiun ka?zas la temo kaj la melodieco.
Estis ?uste tiuj elementoj, pro kiuj mi jarojn poste ek?atis Freundeskreis kaj Jovanotti. Sed e? se tio nur estis du jarojn poste, rerigardante tio ?ajnas al mi kiel du diversaj vivoj. Imprese, kian evoluon oni povas trairi en malmultaj jaroj – anka? muzike.
Latinmuzika popmuziko – a?tentika kulturo kun veraj emocioj – certe, homoj! Similan scenon mi jam vidis en la televido de Scooter, kiu ekkriis sen teni la mikrofonon.
Sed oni ne tenu sin nur je la malsukcesoj. Indas rigardi al la sukcesoj:
Laste menciita video anka? ?ion diras pri la muzika kvalito kaj varieco de Rammstein. Plej impresis min tamen akordiona sukceso. Certe mi konas jam la talenton de Kim J. Henrikson, sed tiu knabo ankora? povas instrui unu lecionon a? du al multaj personoj:
Neniel mi estas homo, kiu postkuras aktualajn albumojn kaj tuj devas a?eti novan muzikon. Tamen hodia? estis bona kialo: Aperis disketo de Die Ärzte. Neniam anta?e mi akiris disketon de ili, kial nun?
Fakte estas triobla A-flanko de ilia lasta albumo Jazz ist anders (“?azo estas alia”), kiu estis aperinta jam anta? du jaroj. Nun ili publikigis kvaran disketon kun tri kantoj prenitaj de la albumo. Tio supertrafas anta?an fojon anta? 15 jaroj, kiam temis pri duobla A-flanko (kaj ?iel ajn tiu enhavis aliajn versiojn ol sur la albumo).
Fakte la kantistino de la Kuracistoj estis doninta al mi kopion de la albumo (la? Germana le?o “privatan kopion”), tiel vekante mian intereson. Fakte mi ne ?atas ?iujn kantojn sur la albumo, sed okazis same kiel kun la anta?a verko, duobla albumo, ke post iom da tempo venis vera entuziasmo. La kantistino anka? donis tiun (fakte la originalon) al mi, anta? ol mi a?etis ?in mem.
Al la disketo kontribuis ?iu membro kun po unu kanto. Principe ?io trovi?as jam sur la albumo, kiun mi alternative povus a?eti. Sed mi simple ?atas la ideon. Krome “Himmelblau” estas la unua kanto de la albumo, kiu spontanee pla?is al mi, kaj “Breit” kaj “Perfekt” estas la plej bonaj kantoj de la albumo, kiujn verkis la basisto respektive drumisto. Fakte kiam mi a?skultis la albumon la unuan fojon anta? unu jaro, mi pensis: Kial “Himmelblau” ne i?is disketo? Anta? kelkaj tagoj ?i eksonis en la radio kaj oni anoncis, ke ?i estas de disketo. Mi unue opiniis, ke la redaktantoj eraras, ?ar jam pasis tiom da tempo ekde la apero de la albumo, kaj kutime tiam ne plu aperas novaj disketoj. Sed feli?e mi eraris. Cetere “Himmelblau” bonege ta?gas kiel himno de la fina jaro en la lernejo kaj ankora? mankas sur bonega listo pri tiu temo.
Kiam “Wir sind Helden” populari?is komence de 2003, tuj la muzikindustrio havis similstilajn muzikgrupojn por ?eti al la merkato: Se la nova sukcesorecepto estis “germanlingva popmuziko kun kantistino”, tiam necesis bombadi la publikon per la sama sen kompanto! Nur tiel por mi klarigeblas la sukceso de “Juli” kaj “Silbermond”.
Historio ripeti?as senindulge. Pasintjare la granda malkovro estis Amy Winehouse. Kiu ne devis a?skulti la kanton “Back To Black” ?is korpa malbonfarto, tiu a? estas surda a? la plej bon?anca ulo de la mondo. Miksa?o el popmuziko kaj soulo simila al tiuj el la 1960aj – jen la vojo por enspezanto! Tuj aperis la klonoj sur la scenejo. Min jam tedis, memori iliajn verajn nomojn. Kial entute fari tion, se ili ?iel ajn sonas same? Sed jen la galerio de la hororo – la Amy-Winehouse-klonoj:
Amy Winehouse 2: Duffy kutima kanto: Mercy
Kiam iu prononcas la nomon (“dafi”), mi unue pensas pri anaso. Tamen tiu kopio estas la plej eltenebla kaj ?ia tipa kanto e? pli pla?as al mi ol tiuj de la originalo. Kelkaj komparas la bason al la kanto “Stand By Me” de Ben E. King, kvankam mi ne konsentas ke estas rekte ?telita elemento. Ekzistas du diversaj muzikvideoj: En la unua homoj dancas almena? iom artiste. En la Usona video, oni vidas la kantistinon (kompreneble!) en subvesta?oj, farante terure artefaritajn gestojn por ?ajnigi naturecon. ?u mi jam menciis, ke mi ne pensas, ke ?i estas bela, nur ?ar ?i estas blonda?
Amy Winehouse 3: Gabriella Cilmi kutima kanto: Sweet About Me
Nomo kun sude?ropa deveno, sed kantistino, kiu venas el anglalingva lando kaj/a? ?efe kantas en la angla – tion ni jam bone konas (Natalie Imbruglia, Nelly Furtado, Emilíana Torrini). Se estas vere iuj lecionoj por lerni el tiu kanto, tiam jenaj: Vere estas nenio dol?a pri ?i. Pala kopio ne impresas min.
Amy Winehouse 4: Stefanie Heinzmann kutima kanto: My Man Is A Mean Man
Oni ne povas ripro?i al ?i, ke ?i ne kapablas kanti. La ?enerala problemo pri Stefanie Heinzmann estas, ke ?i neniam riskas ion ajn en sia muziko. ?io sonas perfekte, glate konsumebla, por ke neniu havu problemojn, akcepti tion. Sed ?uste tial tio terure enuigas min. Pli granda peko tamen estas, fari reludversion de “The Unforgiven”, origine de Metallica. Kiel mi jam skribis aliloke, la kanto restas en la orelo, sed la muziko sonas tute senemocia kaj ludita sen pasio, la? la kutima skemo.
Sed la plej pensiga afero estas, ke ?iuj tiuj klonoj sonas pli malspritaj ol kunmetado de du kantoj. Mi a?skultis tion la unuan fojon, kiam mi revenis de voja?o al Svislando (fine de 2008 a? komence de 2009, mi ne plu memoras, dum kiu fojo).
“Tio ne estas mia nomo!” krias la kantistino de The Ting Tings. Mi tre ?atas tion. Tamen anka? al mi okazas, ke mi intermiksas artistojn pro similaj nomoj. Jen tri ekzemploj:
Gorillaz – Artic Monkees
Mando Diao – Manu Chao
Silvio Pozzoli – Joe Pizzulo
Pri la unua: Nu, amba? havas simiajn nomojn…
Pri la dua: Ial mi ?iam atendis proksiman muzikstilon pro la simila nomo.
Pri la tria: Amba? faris sintezilan popmuzikon en la 1980aj jaroj.
Lastatempe mi rakontis tiom multe pri kantoj, kiuj uzas elementojn el pli fruaj verkoj, ke indas anka? mencii ekzemplon, kie okazis io alia: Mia orelo signalis similecon, sed ne estis iu rekta transpreno de melodio, refreno a? sampla?oj. Temas pri la kanto This Strange Engine el la samnoma albumo de Marillion.
Dum kelkaj linioj, la muziko ege similas al la refreno de “Mercy Street” de Peter Gabriel. Pli precize estas la parto, kiam Steve Hogarth kantas:
And the sun on the equator
Setting like an ember thrown to deep water
Tio estas ?e minuto 10:47 en la origina versio kaj ?e minuto 15:42 en la remikso de “The Positive Light”. Fakte en la remikso la simileco estas multe pli forta pro la resto de la muziko, kiu konsistas el sinteziloj. Pro tio mi anka? supozas, ke estas pura hazardo. Tamen mi ?ojas, ke mi rimarkis tion, kvankam la Marillion-kanto en amba? versioj da?ras pli ol 20 minutojn kaj mi nur poste ekkonis “Mercy Street”.
La remikso-albumo de “The Positive Light” havas alian raran kvaliton: Mian plej ?atatan kanton de ?i, 80 Days, mi unue regule a?skultis en sia nova versio. Estis la elektronika refaro, kiu instigis min entute pritrakti kaj akiri la originalon.