Monataj arkivoj: Februaro 2011

Ĵus falis muroj, nun falas bomboj

Pri la problemoj de Vinilkosmo rilate al la financado de pliaj eldonoj mi jam skribis. Tamen tiu situacio ne retenis la Esperanto-diskeldonejon, oferti tutan diskon senpage: La punko-kompilo Esperanto Subgrunde Kompil’ el la jaro 2000 nun libere elŝuteblas. (Sur la paĝo, Esperanto-teksto kun priskribo sekvas po post la angla- kaj franclingva versio.)

Necesas registrado, sed almenaŭ tio funkcias: La klarigoj estas tre bonaj. Nura averto de mi: Oni uzu minusklan kontonomon. Interese, ke la aŭtomata abono de la novaĵletero ne estas elektita. Kutime mi konas tion inverse, sed mi forte preferas tiun ĉi manieron. La kantoj estas haveblaj en du diversaj formatoj: MP3 kaj FLAC. Mi forte rekomendas la duan, kiun mi uzas por mia ciferecigita muzikkolekto. La zip-dosiero kun la FLAC-versioj estas 521 MB granda. Ĝi enhavas ankaŭ la belan titolan ilustraĵon kaj la KD-libreton en la formo de pluraj bildoj.

Pri la subgrunda kompilo mi verkis recenzon. Certe eblas daŭre kritiki multon pri ĝi. Sed mi ŝatas meti la atenton al kelkaj personaj spertoj. La kanton “Nur bruo” mi uzis por la muzika kvizo dum la Internacia Seminario (IS) 2002/03 en Trier. Tio ege plaĉis al la homoj. Kiam amikoj aŭskultis ion el la kompilo, ili komentis, ke Esperanto devas esti viva lingvo, se ekzistas tia muziko en ĝi. Kadre de mia prelego dum la GIL-konferenco en 2006, same kiel dum diversaj aliaj prezentadoj pri Esperanto-muziko, mi uzis interalie tiaspecan muzikon por montri la buntecon de Esperanto-muziko.

La stilo certe ne plaĉas al kelkaj homoj kaj ankaŭ la tekstoj estas parte tre fortaj. Tiamaniere la artistoj de la disko plej similas al La Pafklik’.

Interesaj estas la aldonaj kantoj, kiuj venas kun la interreta versio:

  1. “Esperanto” de Araŭkana (origine de ilia vinila disketo el 1999)
  2. “La bonaj vortoj” de Piŝamadurjes (Pixamanndurries), origine de Vinilkosmo-Kompil’ 1 el 1995
  3. “Korespondi deziras” de Piĉismo, origine de Vinilkosmo-Kompil’ 2 el 1996
  4. “Amromanco” de Bruego la ruĝa (Varcarm le rouge), origine de Vinilkosmo-Kompil’ 2 el 1996

Jam estis granda afero, kiam du Persone-albumoj iĝis senpagaj. Kun tiu plia disko, neniu povas plendi ke Esperantujo ne ofertas muzikon al homoj, kiuj ne havas monon.

Aferoj neniam ŝanĝiĝos

Kio ĉiam impresas min, estas artistoj, kiuj povas prezenti kanton en tre diversaj manieroj. Multflankeco ofertas la eblon, malkovri la saman aferon denove.

Unu ekzemplo estas la kanto With Every Heartbeat de la Sveda kantistino Robyn. Ĉar ankaŭ aliaj homoj skribas pri multaj diversaj versioj de ŝatata kanto, mi ne retenas min nun.

Por komenci la komparon, unue la versio, kiu aŭskulteblis multfoje en la radio. Ĝi estas elektronika:

Robyn: With Every Heartbeat (elektronika versio)

Plej impresis min tamen la akustika versio. Tiu sur la albumeto jam estas bonega, sed tiu ĉi eĉ ankoraŭ supertrafas ĝin:

Robyn: With Every Heartbeat (viva akustika versio)

Kiel mi eltrovis antaŭ nelonge, ekzistas ankaŭ viva elektronika versio. Tie vera drumisto ludas la ritmon kaj aliaj muzikistoj ludas la klavaron por krei la sintezilan sonon. Entute tiu prezentado donas freŝan impreson al la kanto.

Robyn: With Every Heartbeat (viva elektronika versio)

Sed eblas ankaŭ tute rezigni pri piano, klavaro kaj sintezilo. Tie gitaro anstataŭigas la klavajn instrumentojn.

Robyn: With Every Heartbeat (viva sesia versio)

La vivon plenĝuis per via tuta kor’

Hodiaŭ mi provludis la unuan fojon kun alia persono post la koncerto de La Kuracistoj dum la 2a Junulara E-Semajno (JES) en Burg/Spreewald. La kantistino, kiu pasintfoje akompanis min antaŭ du jaroj kaj duona, vizitis min en mia nova loĝejo. Poste ankoraŭ venis alia amikino, sed unue ni kune muzikis. Jen la kantolisto:

  1. Westerland
  2. Junula amo
  3. Mi kaj ŝi (origine de Amplifiki)
  4. Por ĉiam
  5. Duona amkanto
  6. Feliĉe (origine de Esperanto Desperado)
  7. En kaĉ’ (origine de Team’)
  8. Longe for (origine de Persone)
  9. Hej la nizoj (origine de JoMo)
  10. Sen vi

Estas tre agrable, denove ludi mian bonan gitaron. La fingropintoj de mia maldekstra mano estas bone ŝvelitaj nun. Krome muzikado estas nr-o 4 el la receptoj kontraŭ la post-Esperanto-renkontiĝo-sindromo.

Ni ne estas nevenkeblaj

Kutime mi apenaŭ aŭskultas la la radion (nu, la kutiman radion). Sed unu elsendon mi tre ŝatas sekvi tra la interreto: Zeitzeichen (signoj de tempo) memorigas pri datoj el la historio. Dum proksimume kvaronhoro oni interese kaj kun certa profundeco pritraktas specifan temon, personon, okazaĵon. Mi konas tiun elsendon jam el la tempo, kiam mi ankoraŭ vizitis la lernejon. Tiam ĝi eksonis el vera radio.

Mi ridetis, kiam mi trovis la jenan daton en la listo de la pasintaj elsendoj: 1996-02-13: La malfondiĝo de la popmuzika grupo “Take That”. Okaze de la 15-jara datreveno, oni rerigardis. La elsendo aŭskulteblos en la interreto verŝajne ĝis la fino de la jaro.

Siatempe la grupo tute ne ravis min. Por mi estis ensemblo “bakita laŭ la kutima recepto”. Tamen kelkajn monatojn post kiam ili iris apartajn vojojn, mi finis la lernejon. Kaj tiel ilia lasta granda sukceso, “Never Forget”, iĝis la kanto de tiu lernojaro.

Certe ne estas la plej malbona muzikaĵo de tiu grupo, eĉ kun iom da melankolio. Kaj kiam mi aŭskultas ĝin hodiaŭ, mi memoras la bonajn momentojn dum la finado de la gimnazio.

Dum la Internacia Seminario (IS) 1996/97 en Freiburg, kelkaj amikoj kaj mi intencis fari parodion de la grupo. Ni longe ekzercis, surmetante ĉiuj blankajn vestaĵojn kaj ekzercante koreografion. Bedaŭrinde je la fino ni ne povis prezenti tion dum la internacia vespero, ĉar unu el ni ne fartis bone. Sed mi memoras la ekzercadon kun rideto!

Kiu ne samplas, repas kaj gratas…

La TTT-ejon www.whosampled.com mi jam menciis hieraŭ. Intertempe mi iomete elprovis ĝin. Se oni esploras la reuzadon de muziko (precipe rilate al samplaĵoj kaj reludversioj), tiam estas bela eblo, facile kompari la originalon kaj la novan muzikaĵon.

Mi aparte rekomendas trarigardi la liston de elektronikaj artistoj… oni povas multon lerni pri tio, de kie The Prodigy, Fatboy Slim kaj Moby prenis sian materialon. Tio memorigis min pri bela analizo:

How to: Smack my bitch up (original) (de minusdululus)

Pri tiu video atentigis artikolo ĉe Spreeblick. En la komentoj oni rekomendis ankoraŭ pli detalan, kiu estas minimume same spektinda kaj kies rezulto eĉ pli atingas la finan kanton:

Making of “The Prodigy – Smack My Bitch Up” in Ableton by Jim Pavloff

Mi sonĝis pri arĝento, mi sonĝis pri oro

Denove mi havis muzikan sonĝon. Kaj denove estis muzika sonĝo kun Marillion.

La ekzaktan lokon mi ne scias, sed mi troviĝis ĉe Esperanto-renkontiĝo, ŝajne dum la jarŝanĝiĝo. Mi estis en la diskejo kaj eksonis Kayleigh de Marillion. Paroj komencis danci je tiu malrapida kanto, sed mi staris ĉe la rando kaj restis sola. Tio kreis grandan melankolion – kaj estis tute konata situacio.

La kanto eĉ ne tute finiĝis, sed jam venis homoj al scenejo kaj faris iujn anoncojn, sed en fuŝa Esperanto. Mi demandis min, kial oni ne elektis aliajn personojn kaj kial almenaŭ oni ne donis pli bonajn instrukciojn al ili.

Ĉu la post-Esperanto-renkontiĝo-sindromo ludas iun rolon en tio, ke mi sonĝas tiajn aferojn, mi ne scias.

Ekzistas diversaj ebloj, interpreti tion. La kutima klarigo estas, ke en sonĝoj reaperas aferoj, pri kiuj oni okupiĝis lastatempe. Sonĝado estas la maniero, per kiu la cerbo digestas la multajn impresojn. Estas almenaŭ kelkaj elementoj en tiu sonĝo, kiuj rilatas al la realeco aŭ almenaŭ pensoj kaj sentoj:

Tiu sperto, ne trovi partneron por danci, ne estas io nova por mi. Ne ekzistas pli bona simbolo por la timo, resti sola, ol tiu sceno. Krome la fakto, ke mi ne perceptis aliajn solajn personojn, tiel ke mi estis la escepto, montras alian evitindan staton: Esti diversa de la aliaj, situi ĉe la rando de la socio.

Al la Kayleigh mi ligas du aferojn: Unue tio estas mia bona amiko Holger, kiu entute konatigis min kun la muziko de Marillion. Due tio estas Esperanto-renkontiĝoj “el antaŭa tempo”, eble de la Internacia Seminario (IS) 1995/96 ĝis la IS 2001/02. Ĉio ŝanĝiĝis kaj tiuj jaroj – eĉ se ili ofte ne estis tiom brilaj aŭ bonaj por mi – tamen havis ion specialan. Eble estis la elstara etoso dum kelkaj Esperanto-renkontiĝoj, eble la amikoj, kiujn oni nun vidas nur ekster Esperantujo aŭ tute ne, kiuj alportas tiun nostalgion. La ĝenerala sento estas “tio estas longe pasinta tempo” kaj la logike sekvaj demandoj: “Kaj kio okazu kun mi? Ĉu mi ne ankaŭ estas pasinta?”

Mia impreso en la sonĝo, ke la organizado ne plu funkcias tiom bone kiel dum miaj aktivaj tempoj, bone kongruas al tio. “Ĉio, kio estis grava por mi, ŝajne forgesiĝis.” Jen la penso, kiu resumas tion, eĉ se mi ne dirus, ke tio nun validas en la realeco.

Entute tiu sonĝo koncize kaj tre akre prezentis kelkajn zorgojn, pri kiuj mi tamen ne tiom multe cerbumis lastatempe. Sed mi ĉesas je tiu surfaca interpretado kaj ne investas multan penon, analizi tion pli profunde. Tamen estas interese, fiksi tiujn sonĝojn skribe.

Lastatempe mi malkovris, ke oni samplis la kanton Kayleigh. Parton de la gitara solo oni uzis por elektronika muziko. La grupo Poka kulpas pri tiu peko.

House Music Sample Breakdowns Vol. 5 (de DJevilstereo)

La rezulta kanto nomiĝas StarCrash kaj estas el la jaro 2009. Jen por komparo videoj de ambaŭ muzikaĵoj. Cetere la TTT-ejon www.whosampled.com mi jam kelkfoje trovis en la rezultoj, kiam mi serĉis informojn pri reuzado de kantoj. Se la fifama muzikindustrio ne rebatas per blokado de videoj, povas esti interesa fonto por ekscii, kiu ŝtelis inspiriĝis de kiu.

Mi estas nur viktimo de la kapitalismo

Trakti siajn klientojn aŭtomate kiel suspektatajn krimulojn jam estas malbona koncepto por teni ilin. Ĉiu kopiprotektado efektive rezultas en tio, ke pirata versio estas pli komforta ol la laŭleĝa. Blokado de muzikvideoj laŭ landoj estis jam granda stultaĵo de la muzikindustrio. Sed la tiel nomataj aŭtorrajtaj asocioj eĉ sukcesis subtrafi tiun nivelon. En Germanujo ili pledis interalie por tio, ke ili ricevas pagojn por “orfaj verkoj“, do por tiuj muzikaĵoj, por kiuj ne eblis trovi rajtoposedanton. Tiun argumenton oni digestu: “Se io estas sen posedanto, tiam ĝi estu nia!”

La Germana blogisto Felix von Leitner (Fefe) ĉiam uzas drastajn esprimojn. Interalie li nomas tiujn asociojn “la enhavo-mafion“. Longe mi hezitis aliĝi al tiu koncepto. Sed jam la supra ideo tre gvidas al tiu direkto. Oficiale ili deklaras, ke vi volas protekti la rajtojn de la aŭtoroj. Sed kiel ili faru tion por verkoj, kies aŭtoroj estas nekonataj? Kaj kiu natura leĝo aŭ morala instanco donis al ili la rajton, zorgi pri tiuj verkoj? Efektive tio nur estas monkolektado. Kaj se tiu meĥanismo estas kvazaŭ deviga, tio vere memorigas pri mafio. Tra Fefe mi eksciis pri harstariga kazo:

La Belga satira ensemblo Basta nun montris la tutan absurdecon de la konduto de Sabam, la aŭtorrajta asocio de Belgujo. Serio da videoj en la flandra rakontas la tutan kapskuigan realon.
Ekzistas anglalingva artikolo, kiu koncize ripetas la okazintaĵojn.

En la unuaj du eksperimentoj, la grupo demandis, ĉu necesas pagi tantiemojn pro muziko en aŭto, poste en trajno. Trie ili privarbis feston, kie neniu estis kaj ankaŭ ne muzika aparato. Fakte la tuta preparo konsistis el lumomaŝino en granda salono. Tamen reprezentanto de la kopirajta asocio venis por kontroli trifoje. Tio pensigas min pri afero kadre de la Internacia Seminario (IS) en Traben-Trarbach 1997/98. Iu najbaro plendis pri “tro laŭta muziko” en la diskoteko. La polico kelkfoje alvenis kaj jam minacis forpreni la aparataron. DĴ Nucki suspektis, ke la kverelemulo ne reagas al la laüteco de la muziko, sed simple perceptas la lumojn el la kelo kaj tiam alvokas la policon. Por pruvi tiun tezon, li malŝaltis ĉion krom la diskotekajn lumojn. Kvin minutojn poste denove la policanoj avertis pri tro laŭta muziko…

Unu problemo pri la aŭtorrajtaj kotizoj estas, ke ili pageblas ne laŭ kvanto de personoj, kiuj partoprenas eventon, sed laŭ la grandeco de la salono. Ekster urboj, en vilaĝoj kun haloj uzeblaj por diversaj celoj, la taŭgaj ejoj estas tiom grandaj, ke la postulitaj monsumoj igas muzikajn aranĝojn neprofitaj. Kutime la homoj ne plenigas la lokon, tiel ke oni devas pagi por multa malplena spaco.

La sekva eksperimento por la Belgoj do iĝis jena: La prezolisto de la aŭtorrajta asocio komenciĝis per la kategorio “1 ĝis 100 kvadratmetroj”. Tial la satiristoj mezuris ekzakte 0,99 kvadratmetrojn, profitante de balkonoj sur pluraj etaĝoj, kaj faris tre malgrandan feston en la vera senco de la vorto. Striktasence tian feston ne kovris la regularo, do ne devintus esti iu monsumo pagenda. Kiam alvenis la kontrolisto, li tamen postulis monon.

La furioza kulmino tamen ankoraŭ venis. Nun la ruzuloj demandis telefone, ĉu ili devas pagi por muziko de tiu aŭ jena artisto, kiu ne estas membro de la aŭtorrajta asocio. Oni tuj jesis kaj postulis entute pli ol 540 EUR. La nomoj de la artistoj venis de diversaj produktoj, ekzemple manosekigilo “Kimberly Clark” aŭ Ĉina manĝaĵo “Suzi Wan”.

Laŭ memprezento, la tasko de aŭtorrajta asocio estas, kolekti kaj pludoni la monon al la artistoj. Nun la teamo de Basta iris al la asocio kaj postulis tion en la nomo de la maŝinoj kaj manĝaĵoj. Oni rifuzis pagi, ĉar efektive ne temis pri artistoj, sed redonis la tutan monon. Tamen restas la demando, kial ili unue enkasigis la monon sen iom kontroli, pri kio temas. Skribi fakturojn sen pripensi ne postulas multan laboron, de kie do venas tiuj altaj sumoj?

Sanktaj defendantoj de kredo

Kiel mi menciis jam antaŭe, Ivanhoe (1952) estas grava filmo por mi. Ken Miner publikigis en sia blogo pli longan klarigon de mi, kial mi tiom ŝatas tiun filmon. (Vidu la 14an de oktobro 2005. Kiu cetere scivolemas pri la adresŝanĝiĝo de tiu blogo, tiu legu la artikolon “Ken Miner perdas sian blogon” kaj poste ĝoju, ke ĝi entute ankoraŭ ekzistas.)

Kompreneble origine la rakonto estis libro de Walter Scott. Haveblas senpage la anglalingva originalo ĉe projekto Gutenberg kaj (malpli longa) germanlingva versio.

Dum mia infaneco, tra vinildisko la rakonto estis pli ofte kaj facile havebla ol la filmo. Sed ekde kiam mi estas feliĉa posedanto de la DVD kaj ne plu havas aŭskultilon por vinilaj diskoj, tio kompreneble ŝanĝiĝis. La versioj de ambaŭ medioj cetere havas siajn atutojn.

La hungardevena komponisto Miklós Rózsa verkis la muzikon por la filmo. La komenca muzikaĵo eĉ ravas min se ĝi aperas en malalta kvalito:

Miklós Rózsa: Ivanhoe (1952)

Ekzistas pli nova surbendigo de la sonŝpuro. Ĝi havas pli altan kvaliton, sed kompreneble iomete alian sonon ol la originalo:

Miklós Rózsa: Prelude & Forward (Original Extended Version)

Cetere montriĝas prava, kion Dale Schacker diris en intervjuo pri bona filmmuziko: La ĉefa temo aperu en diversaj formoj – ekzemple rapide kaj malrapide, ĝoje kaj malĝoje kaj tiel plu. Dum mi tre ŝatas la eniran rapidan pecon, ankaŭ la romantikaj momentoj de la filmo ricevas decan muzikan ornamon:

Miklós Rózsa: Rebecca’s Love

La konflikto inter Normanoj kaj Saksoj, kiu en la libro ricevas eĉ pli multan atenton ol en la filmo, datiĝas tute ne je la tempo de la tria kruciro. La eventoj okazis dum kaj iomete post 1066, do pli ol cent jarojn antaŭe.

Vi sentis vin tiom malgranda

Kiel jam menciite, unu kromefiko de la post-Esperanto-rekontiĝo-sindromo estas la demandoj: Kial tiu bonega etoso devas limiĝi al Esperantujo? Ĉu ne eblas kunpreni ion al la cetera vivo? Kaj unu recepto kontraŭ la sindromo estas, iri al festo.

Kaj jes, serioze: Kial mi ne iras al koncertoj en mia hejmurbo Münster? Ofertoj ja abundas. Mi ja tiom ŝatas la etoson de koncertoj dum Esperanto-renkontiĝoj.

Tial mi finfine realigis tion. Mi ĉiel ajn jam regule informiĝas tra Ultimo, la urba magazino por Münster, pri la kultura programo dum la sekvaj du semajnoj. Mia intenco estis, almenaŭ viziti unu koncerton semajne. Antaŭhieraŭ mi eliris al la ejo Gleis 22 (“kajo 22” – pro la proksimeco al la stacidomo).

Kiel antaŭgrupo ludis Cleo T. el Parizo, Francujo. Ili veturis dek horojn de Parizo dum tiu tago nur por koncerti vespere!

Cleo T.: anonco de Eŭropa turneo

Cleo T.: Song To The Moon

La stilo estas iu miksaĵo inter popmuziko kaj folkoro. Parte iomete memorigis min pri la sonŝpuro de “Im Juli” kaj Esperanto Desperado (la kantoj de Amir).

Mi ŝatis la prezentadon. Ĉiu instrumento estis bone aüskultebla. La sono ne estis maĉita kiel koncertoj de aliaj grupoj. Krome la kantistino estis sufiĉe ĉarma. Kiel percepteblas en la supraj videoj, ŝi ankaŭ parolas en la germana, kvankam ŝajne papage. Post la koncerto mi gratulis ilin pro la prezentado.

La ĉefa grupo de la vespero estis Maps & Atlases el Ĉikago, Usono. Malfacilas priskribi la stilon. La eksperimentemo kaj muzika fajneco pensigas min pri Marillion, la sendependeco al Ted Leo & The Pharmacists.

Mia plej ŝatata kanto estas “The Charm”. Pro ĝi mi aĉetis la albumon “Perch Patchwork”.

Maps & Atlases: The Charm

Maps & Atlases: The Charm (brile vive)

Maps & Atlases: The Charm (kun drumistoj de lernejo)

La grupo havas la interesan kutimon, fini koncerton meze en la publiko. Jen kiel tio aspektis nur kelkajn tagojn antaŭe:

Maps & Atlases: Carrying The Wet Wood (vive meze en la publiko)

Tio tre memorigis min pri gufujo-koncertoj – aŭ pri Esperanto-koncertoj ĝenerale: Tre intima etoso, tre harmonia sento.

Ĉe la TTT-ejo de la bando haveblas senpaga elŝuto de la kanto “Solid Ground”. Krome aŭskulteblas pliaj kantoj ĉe myspace.

Maps & Atlases: Solid Ground

Post la dua koncerto mi havis la okazon babili iomete kun la basisto. Poste mi aĉetis ne nur la jam menciitan diskon, sed ankaŭ t-ĉemizon. Estas tempo, ke mi havas pli multajn, kiuj ne estas Esperanto-t-ĉemizoj!

Mi ridas kaj vi ridas

Hieraŭ mi skribis tre negative, sed ankaŭ malferme pri la diskoteko dum la Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Rijeka en 1998. Tamen same kiel ĉiu monero havas du flankojn, ankaŭ tiu renkontiĝo havis siajn bonajn partojn. Eĉ se mi poste antaŭĝojis veturi hejmen denove, unu evento ankoraŭ jarojn poste vekas tre pozitivajn memorojn: Koncertis la grupo Jinx el Kroatujo. Ili ludis iun mikson inter rok- kaj popmuziko. Krom la kutima instrumentaro, ili havis latunajn blovinstrumentojn. La kantistino estis ĉarma kaj beleta.

Kiel mia amiko Gunter poste atentigis, tuj apud preĝejo ili prezentis la kanton “Sympathy for the devil“. Laŭ li tio estis iomete aŭdaca, sed mi ne vidis grandan aferon en tio.

Ĉiel ajn post la koncerto mi aĉetis la albumon “Second hand”. Ĝis hodiaŭ mi ŝatas la muzikon de tiu disko. Tio vere estis bela, aŭtentika kunportindaĵo el la feriumado en eksterlando. Ekde tiam mi ĉiam ŝatas aĉeti muzikon surloke laŭ rekomendoj de la enloĝantoj.

Unu kanto eniris mian internacian repertuaron. Mi tre ŝatas surmeti ĝin dum multlingva diskejo. Sed mi ankaŭ lernis kanti ĝin kaj mi jam gajigis la plej diversajn homojn per tio.

Jinx: Smijem se

Ankaŭ alian kanton de tiu albumo mi lernis kanti. Mi estas daŭre dankema al la ĉarma Kroatino, kiu tradukis la du tekstojn por mi!

Jinx: Brazil

En la interreto troviĝas videoj de minimume du pliaj kantoj de la albumo. Krome aŭskulteblas Čuvar močvara i trava (ĉe myspace.com).

Jinx: Ruke

Jinx: Zmija & zmaj

Ekde tiu IJK en somero 1998, mi neniam plu estis en Kroatujo. Sed tio, kion mi plej ligas al tiu lando (krom la amikojn), estas la muziko de tiu kompaktdisko.